Titus geen Shakespeare
The Glasshouse

‘DJ’ Muizelaar grofgebekt, gevat en geniaal

25 mei 2006 – Recensie door Annet Bremen

“Goedenavond, dames en heren, dit is Radio Glasshouse: direct en reactionair, het leven als chaotische illusie. Ik ben dood.” Met deze opzienbarende woorden opent ‘Titus, geen Shakespeare’ en zet daarmee de toon voor een opmerkelijke stuk. In dit live uitgezonden, theatrale radioprogramma is een grote rol weggelegd voor de inkomende telefoontjes van luisteraars die onthutsende verhalen ophangen. Het levert een merkwaardig boeiende en soms vreemde theaterervaring op waarbij meer te horen is dan te zien.

In het donker klinken suizende zeegeluiden, tikkende vingers, stampende voeten. Dan volgen de prettige vertelstemmen van verschillende personages die het verhaal van de Romeinse veldheer Titus Andronicus vertellen. Plots springt het licht aan. Op het midden van de speelvloer vormt een radiostudio het centrum van het decor. De presentator bedient het paneel van knopjes en schuifjes en bepaalt - God gelijk - welke beller wel en welke beller niet de ether in mag knallen. Om hem heen zitten de acteurs/bellers, elk met hun eigen telefoon. En zij worden op hun beurt omsloten door een cirkel van toeschouwers.

‘Titus geen Shakespeare’ werd in 1988 geschreven door Gerardjan Rijnders. Hij baseerde zich daarbij enerzijds op het leven van de Amerikaanse ‘radio talkshow host’ Alan Berg, die in 1984 voor zijn huis in Denver door een neonazi werd vermoord. Daarnaast nam hij Shakespeare’s bloederige wraaktragedie ‘Titus Andronicus’ als uitgangspunt en vervlocht deze beide geschiedenissen tot dit stuk, dat nu op verzoek van regisseur Kees Roorda is bewerkt tot een actuele radiovoorstelling.
En actueel is het. De hele circusstoet van heikele thema’s - van kinderporno tot Rita Verdonk en haar asielbeleid - trekt voorbij. In deze maatschappijkritische kreten weten de acteurs een rijkdom aan stem- en klankkleur te stoppen, die ook doorklinkt in de kleinere persoonlijke verhalen van de bellers. Of het nu de vrouw is die een mooie mop wil horen of de man die met zijn auto in de vangrail hangt: In een wereld waar niemand nog naar elkaar luistert, willen ze stuk voor stuk gehoord worden.
Dat geldt ook voor de luisteraars van ‘De Avonden’, het (werk)dagelijkse culturele radioprogramma van de VPRO, dat deze première live uitzendt. Hun telefoontjes die rechtstreeks bij acteurpresentator Titus Muizelaar binnenkomen, zorgen voor onverwachte en vaak hilarische momenten. Muizelaar is geniaal als grofgebekte, onderbrekende, afkappende en gevatte radiopresentator. Op deze bot-populaire houding trakteert hij ook de VPRO-bellers, zoals bijvoorbeeld de dame die meldt dat ze het stuk maar “elitair en intellectueel” vindt en zich afvraagt of de ervaring van het publiek in de zaal dezelfde is.
Zo rap, raak en roekeloos als dit deels geënsceneerde, deels geïmproviseerde toneelradioprogramma is, zo traag, onbegrijpelijk en saai is de Romeinse verhaallijn. Het publiek kan nauwelijks volgen wat er gebeurt of wie nu wie is. De beelden op twee grote projectieschermen van nep-Romeinen in het hedendaagse Rome lijken het verband tussen het heden en verleden te willen versterken, maar het blijft onduidelijk wat de antieke Titus en de moderne Titus met elkaar te maken hebben.
Evengoed legt ‘Titus geen Shakespeare’ de schaamteloosheid van de moderne samenleving op een bijzondere en boeiende manier bloot. Deze nieuwste van The Glasshouse steunt bijna volledig op geluid. Er valt weinig te zien maar des te meer te horen. En hoewel het even wennen is, bewijst Roorda heel overtuigend dat luisteren minstens een even intense, zo niet meer intense theaterbeleving kan oproepen als kijken.

Gezien:
Titus geen Shakespeare, The Glasshouse,
22 mei 2006, Festival aan de Werf, Utrecht

Foto: Jaap Vrenegoor