Wie is bang voor Virginia Woolf
Hummelinck Stuurman

Indrukwekkende liefdesstrijd in moderne toneelklassieker

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een:
staande ovatie (9) / open doekje (7) /applaus (4) /beleefd applausje (3) / geen applaus (6) of gooien met rotte tomaten (9).

Recensie door Celia Noordegraaf

‘Wie is bang voor Virginia Woolf’ is een moderne toneelklassieker die dit seizoen voor de tiende keer wordt opgevoerd. Het gooi-en-smijtwerk van het drankzuchtige echtpaar Martha en George heeft in de regie van Gerardjan Rijnders behalve tragische ook komische accenten. Beide echtelieden, doorleefd gespeeld door Olga Zuiderhoek en Porgy Franssen, halen meesterlijk het bloed onder elkaars nagels vandaan – de enige manier waarop ze elkaar lijken te kunnen raken.

Edward Albee’s toneelstuk ‘Who's afraid of Virginia Woolf’ was dé toneelsensatie van het seizoen 1962-1963 in New York. Het publiek was geschokt door het taalgebruik, maar gefascineerd door de dramatische kracht van het stuk. Alhoewel anno 2007 iets minder wordt opgekeken van de krachttermen die met name Martha gebruikt, hakt het begin van het stuk er behoorlijk heftig in. Al vloekend stommelt Martha de kamer binnen na een feestje bij haar vader, de rector magnificus van de universiteit waaraan haar man George verbonden is. Ze heeft al flink gedronken, maar vraagt George om een borrel. Hij antwoordt dat een slaapmutsje er nog wel in zal gaan, maar dan blijkt er nog bezoek te komen. Het jonge echtpaar Nick en Liefje is uitgenodigd om nog een afzakkertje te komen nemen.

Wat volgt is een nacht vol drank en drama. Martha is 23 jaar geleden verliefd geworden op George in de hoop dat hij haar vaders positie aan de universiteit over zou nemen. Helaas heeft geschiedenisdocent George die ambities niet waar kunnen maken. Martha steekt haar frustaties hierover niet onder stoelen en banken en vernedert George constant tegenover het bezoek. Het onschuldig ogende jonge echtpaar blijkt in de loop van de avond niet zo onschuldig als het lijkt. Ook in hun nog prille huwelijk hebben leugens en geheimen al hun intrede gedaan. George – meesterlijk gespeeld door Porgy Franssen – weet die geheimen geleidelijk te voorschijn te halen en er op magistrale wijze gebruik van te maken in de apotheose die hij aan het eind van de avond laat zien in een laatste poging om Martha te imponeren.
Porgy Franssen ontwikkelt zich in de loop van de avond van een beheerste aristocraat met scherpe tong tot een straatvechter die zijn tegenstanders alle hoeken van de kamer laat zien. Met licht geaffecteerde stem weet hij de verschrikkelijkste dingen te zeggen in een zogenaamd beleefde conversatie met Nick. Later krijgt de drank ook hem steeds meer in de greep. Mooi om te zien ook is hoe de nerdachtige yup Nick, goed gespeeld door Ruben Brinkman, steeds meer zijn ware, streberige aard laat zien.
Eline ten Camp heeft de ondankbare rol het domme gansje te spelen, hetgeen zij met flair maar soms iets te aanstellerig en gespeeld doet. Olga Zuiderhoek tenslotte is fenomenaal als de krachtige, volle vrouw die snakt naar tegengas en naar iemand die haar liefde en tederheid kan geven, maar daar op de volstrekt verkeerde manier om vraagt.
Regisseur Gerardjan Rijnders is de tiende regisseur die zich in Nederland aan ‘Wie is er bang voor Virginia Woolf' waagt. Hij maakte gebruik van de vertaling van Gerard Reve die nog niets aan kracht heeft verloren en vol humor zit. Een belangrijk verschil met eerdere voorstellingen is het speltempo. Bij de eerste uitvoering in 1964 duurde de voorstelling ruim drieënhalf uur. Nu een krappe twee uur. Toch heeft Rijnders geen woord uit de tekst weggelaten. Het spreektempo van de acteurs ligt zeer hoog en onnodige stiltes zijn weggelaten. Vooral in het begin is de snelheid van spreken even wennen, maar gaandeweg de voorstelling heeft het ook een bijzonder effect. Door het hoge tempo wordt des te duidelijker dat de personages vrijwel volstrekt langs elkaar heen praten. Het rappe spel haalt de zwaarte uit het stuk en accentueert de humor waardoor het verhaal echter wel iets verder van de toeschouwer komt af te staan.
Rijnders ontwierp ook het decor dat slechts uit twee chesterfield banken, een stapel boeken en een absurde tingeltangelbel bestaat. Alle aandacht gaat zo uit naar het verbale steekspel van twee mensen die eigenlijk van elkaar houden, maar dat alleen kunnen uiten door elkaar pijn kunnen doen. Het sterkst wordt dat duidelijk aan het slot van het stuk, wanneer de echtgenoten naast elkaar zitten en bijna eensgezind het vertrek van Nick gadeslaan. Stil blijven ze achter, moegespeeld en ‘bang voor Virginia Woolf’.

Gezien:
10 februari 2007, Spant!, Bussum.
Tournee tot en met 19 mei 2007.
Meer informatie: www.hummelinckstuurman.nl
Foto: Ben van Duin