Stichting Diepte

Allerhande verhalen van mensen in 3-D

17 mei 2007 - Interview door Marloes van der Hoek

Paulien Cornelisse en Chris Bajema zijn sinds anderhalf jaar Stichting Diepte. Zij is journalist en cabaretier, hij is radiomaker. Hun eerste voorstelling 'View-o-rama' toert deze zomer langs alle festivals. "Paulien is bij mij gekomen omdat ze radio wilde leren maken". Dat radiomaken is er nog niet van gekomen, maar energie is er genoeg. "Chris had een ander plan en ik wilde wel meedoen."

In 'View-o-rama' spelen ze een echtpaar dat elkaar heeft leren kennen in de 3D-scene en nu met hun 3D-theatertje het land door reist. Het idee is geënt op stereoview, dat velen nog wel kennen van de eerst zo populaire ‘View-Master’. "Een stereocamera is een camera met twee lenzen", legt Chris uit, "daardoor is het mogelijk om dieptefoto’s te maken, foto’s die driedimensionaal lijken. We hebben het concept van stereoview genomen en op die manier zelf foto's gemaakt. Zo maakten we een storyboard en daaromheen schreven we een verhaal." Hij stelt zich een theatertje voor dat rondreisde in een tijd dat er geen bioscoop was. “Daarin werd het publiek dan geamuseerd met 'dieptetheater' door middel van stereoview. Het was echt een attractie, want de mensen kregen het nieuwste van het nieuwste te zien, in kleur, met stereofonisch geluid." Chris werd onder andere geïnspireerd door de film ’L’uomo delle stelle’. “Die zag ik toen ik net met dit project begon. In de film zat een man die van dorp naar dorp reisde om mensen auditie te laten doen voor producties in Hollywood. Hij liet mensen allerlei dingen doen voor zijn camera en uiteindelijk bleek er dan geen film in te zitten. Een lieve oplichter eigenlijk." Paulien: "Wij houden erg van verhalen over mensen van buiten de spotlights. De radioshow 'This American Life' (Amerikaans radioprogramma dat voor elke show een hedendaags thema uitwerkt in rapportages, monologen, en diverse andere genres – red.) vinden we daarom erg goed. Dat is journalistiek buiten het nieuws om."


Jaren 50
De View-Master, heeft voor een groot deel de vorm van de voorstelling bepaald. Het fenomeen is in de jaren dertig uitgevonden maar werd pas populair in de jaren vijftig. Paulien vertelt hoe ze de 3D-foto's hebben gemaakt met maquettes. “Die bouwsels hebben we allemaal zelf in elkaar gezet. We zijn naar Betondorp gegaan om daarvoor foto’s te maken. Betondorp ligt in het Amsterdamse stadsdeel Oost/Watergraafsmeer - waar ‘De Avonden’ van Gerard Reve zich afspeelt en waar Johan Cruijff is geboren. Die buurt werd tussen 1923 en 1925 gebouwd, maar de uitstraling is erg jaren vijftig en het was er heel communistisch. De foto's hebben we verknipt en bewerkt, en gecombineerd met foto's van onszelf. De uiteindelijke maquettefoto's hebben we weer bewerkt en opgestuurd om er stereofoto's van te laten maken." De hele voorstelling moet de uitstraling van de jaren vijftig hebben. Ernst Dullemond ontwerpt en bouwt nu zelfs in die stijl een tent, het View-o-rama, waar ze mee gaan rondreizen.

Tupperware-types
Als de mensen binnenkomen, krijgen ze een View-Master. Dan krijgen ze eerst een introductie en daarna begint het verhaal, de '3D-tective'. Dat verhaal wordt onderbroken door Chris en Paulien. "Dat wil zeggen, door de types die we spelen." volgens Chris zijn het "van die Tupperware-types." Zij begeleiden de voorstelling en ze vertellen ook over het wel en wee achter de schermen van 'View-o-rama'.
Paulien: "Door de View-Master zit in je eigen wereldje. Het is eigenlijk een individuele ervaring, maar je beleeft het toch gezamenlijk. Wij kunnen dit niet op de radio doen of op tv. Het theater is de enige plek waar je je echt verbonden kunt voelen met het publiek". Paulien houdt — als journalist en cabaretier — van tekst en taal. "Maar als ik een journalistiek stuk schrijf, dan is dat een stuk tekst en dat is het dan. Op het toneel, als cabaretier, kan ik daar nog iets aan toevoegen door beweging en mimiek." Het maken van View-o-rams is een totaal andere ervaring dan het maken van cabaret, vindt ze. "De problemen die je bij cabaret tegenkomt, zitten vooral in je hoofd: hoe vertel ik mijn verhaal? Hoe maak ik dingen grappig? Bij View-o-rama komen er veel meerpraktische problemen op je af."

Chinees
Veel van de problemen lagen in het produceren van de 3D-foto's. Chris: "Er zijn maar weinig stereocamera's en we zijn er lang naar op zoek geweest. Uiteindelijk kwamen we uit bij een mannetje in Delft. Daarna hebben we weer heel lang gezocht naar een plaats waar ze nog werkten met dat beeldmateriaal. Dat kan maar op een paar plekken ter wereld, waaronder Amerika en China. Nu leek China ons budgettair gezien het handigst, dus daar hebben we ons toen op gericht. Het probleem was echter dat Chinees natuurlijk niet te verstaan is. Zelfs met een tolk was het niet te volgen. Langzaam, stapje voor stapje, werden er dingen duidelijk en uiteindelijk begrepen we dat we gewoon digitale stereofoto's op konden sturen. We hebben net de samples binnen en die zijn eigenlijk heel goed geworden." Paulien moet er niet aan denken dat ze niet gelukt waren. "We hebben hier een jaar voorbereiding aan gehad, maar je weet pas of het wat wordt als je de plaatjes ziet. Praktisch gezien is dit de grootste productie waarbij ik ooit betrokken ben geweest, terwijl het toch maar zo'n kleine voorstelling is."

Experts
Inmiddels kunnen Chris en Paulien zich de Nederlandse experts noemen op het gebied van View-Masters. Chris: "In de jaren vijftig had je echte View-Master-acteurs. Hollywood-films werden opnieuw gedaan voor de View-Master, in 3D-plaatjes. Ze gebruikten daarvoor dezelfde sets en kostuums als in de originele films, maar er werden andere acteurs ingehuurd, mensen die zich gespecialiseerd hadden in 3D-acteren. Zij zoeken in hun lichaamshouding altijd dieptelijnen, ze zullen nooit in 2D gaan staan, maar maken hun lichaam ruimtelijk." Paulien: "We hebben ook View-Master-plaatjes gevonden uit het Oostblok. Achter het IJzeren Gordijn hadden ze een soort View-Master-ripoff, waar we zelfs zeer verrassende foto's van kunnen laten zien, maar dat is misschien meer geschikt voor na tienen..."

Festivals
Ruud Visschedijk van het Nederlands Foto Instituut in Rotterdam heeft hen erg gestimuleerd. Chris: "Hij heeft veel gewerkt bij het Filmmuseum en van daaruit met mensen als De Gebroeders Flint. Zij maakten (straat)theater met live muziek, mime en humor. Zo organiseerden ze bijvoorbeeld rare bingoavonden die dan tragisch afliepen met schuldeisers en deurwaarders en zo. Voor ons zijn ze echt een inspiratiebron.” Ruud Visschedijk vond dit idee van Chris en Paulien meteen leuk. "Het is heel raar", zei hij tegen hen, “maar doe het maar, jullie mogen het sowieso bij mij spelen." Paulien heeft tot nu toe alleen opgetreden in theaters maar nog nooit op theaterfestivals. "Ik wilde altijd op Oerol spelen, want ik hou van Terschelling en ik dacht dat er een ‘vrijbuiterige’ stemming zou heersen waar ik dan helemaal in mee zou gaan. Ja, we zullen wel zien of ik daartoe in staat ben." Chris wilde het liefst op de Parade staan. "Eerst mensen je caravan injagen en dan een voorstelling laten zien, dat lijkt me geweldig. Het moet er wel goed uitzien, met een mooie caravan of een mooi theatertje, het moet helemaal kloppen. Wat we nu hebben, is daar denk ik heel geschikt voor." Elk festival dat ze hebben aangeschreven, heeft toegezegd. Paulien: "Dit is de eerste keer dat we zoiets doen en we staan meteen op alle festivals, dat is fantastisch."

Amerika
Er zijn al plannen voor nieuwe View-o-rama's. Paulien: "Als dit goed gaat, kunnen we meer verhalen verzinnen." Chris denkt zelfs veel verder: "In Amerika vinden ze dit helemaal geweldig, het zit in de cultuur, je wordt daar geboren met een rode of een blauwe View-Master." Op zijn gezicht verschijnt een brede lach. "We moeten gewoon naar Amerika!"

'View-o-rama' van Paulien Cornelisse en Chris Bajema, Stichting Diepte, staat deze zomer op de festivals Over het IJ in Amsterdam, Oerol op Terschelling, Boulevard in Den Bosch, Etcetera in Amersfoort, en op de Parade. Ga voor meer informatie naar www.vieworama.nl
Foto: Stichting Diepte