Amsterdam Underground Festival

Ondergrondse ontdekkingstochten door de krochten van Amsterdam

Verslag door Janneke Robers

Ooit willen weten hoe Amsterdam eruit ziet onder zijn geasfalteerde wegen? Benieuwd naar wat er gebeurd achter al die hekken op het stationsplein? Of altijd een kijkje willen nemen in het binnenste van een brug? Tijdens het Amsterdam Underground Festival was de afgelopen dagen alles wat onder is boven en voor één weekend toegankelijk voor het publiek.

Amsterdam Underground Festival opende tijdens zijn tweede editie weer diverse bijzondere ondergrondse locaties. Zo was het mogelijk af te dalen in een 24 meter diepe schacht van de Noord-Zuid lijn of te wandelen door de geheime tunnel ónder de IJtunnel. Vier dagen lang dompelde het festival zijn publiek onder in unieke zintuiglijke ervaringen en smolten cultuur en industriële architectuur samen. Door de te prijzen samenwerking met brandweer en overheidsinstellingen kon het festival een divers aanbod schenken van lezingen, rondleidingen, muziek, film, dans en theater. Hieronder een korte impressie van twee bijzondere locatievoorstellingen uit het programma.

Zonder titel - Part 2
“Moeten we laarzen aan? Spannend!”, “Heeft u nog een helm in mijn maat?” Het publiek vindt de voorzorgsmaatregelen voorafgaand aan de voorstelling prachtig. Maar wie dacht tijdens ‘Zonder titel - Part 2’ een blik te werpen in een veelbelovende schacht van de Noord-Zuidlijn op het Damrak, komt bedrogen uit. De 24 meter diepe afdaling eindigt in een kale betonnen bak. Geen spannende details van de toekomstige metro, geen losse kabels of grote drilboren. De locatie van ‘Zonder Titel - Part 2’ trekt inderdaad meer dan de aankondiging – theatrale installaties geïnspireerd door scènes uit de toneelliteratuur- maar de werkelijkheid is zeker het omgekeerde.

Beneden in de diepe schacht heerst een kille, lege tijdloosheid. Twee mensen zoeken hier naar liefde in een aantal door elkaar gesneden ogenblikken. Onmachtig de situatie naar eigen hand te zetten, vinden ze toevlucht in oude, veelvuldig gespeelde toneelteksten. Christiaan Mooij, theater- en operaregisseur, rekt hierbij letterlijk de ruimte van het speelveld in de breedte maar vooral ook in de hoogte op. Zijn acteurs rennen de steigertrap op en af, plenzen door het water dat zich op de bodem van de put heeft verzameld, maar bovenal vult hij de ruimte met het krachtige geluid van operazanger Tim Kuijpers. Mooij weet het contrast tussen de verstilling in de betonnen omgeving en de hectiek van het leven, de liefde en het gevecht met de tijd goed in beelden te vangen. Terwijl de hemel ver boven het publiek donker kleurt en de lucht steeds kouder wordt, “…is het niet de tijd die verstrijkt, maar de dingen die voorbij gaan.”

Palindrome
Na twee spectaculaire optredens is Touki Delphine terug met een nieuwe muziektheatervoorstelling. Ingetogener en met meer nadruk op de muziek. Voor ‘Palindrome’ bouwde deze jonge garde van de Veenfabriek Brugkelder 485 om tot de Sargossazee met een daadwerkelijk stijgende waterspiegel.
‘Palindrome’ vindt plaats op de plek waar het contragewicht van de kantelbrug op de Piet Heinkade inzakt wanneer deze open gaat. De industriële ruimte zelf geeft verder te weinig aanknopingspunten om echt onderwerp van de voorstelling te zijn. De bak is, op een aantal verhogingen en uitsparingen na, sober en grijs. Toch is het daardoor juist een mooi canvas voor de opmerkelijke levensloop van de paling.
‘Palindrome’ begint dan ook bij de geboorte van de glasaal. Op de zeestromen drijft deze mee naar diverse uithoeken van de wereld. Daar wordt hij langzaam volwassen. Wanneer hij volgroeid is, zwemt hij terug naar de Sargossazee om zich daar voort te planten en uiteindelijk te sterven. Het had een aflevering van National Geografic kunnen zijn. Gelukkig dient het verhaal rond deze vis meer als ondergrond waaruit beeld, muziek en computeranimatie ontspringen.
Op zichzelf staand zijn de diverse elementen – muziek, theater, beeldende kunst - waar Touki Delphine zich van bedient niet heel bijzonder. Door de ondergeschikte rol van het narratief is het theatrale gedeelte bijna verwaarloosbaar, hoewel prachtig voorgedragen. De muziek luistert lekker weg en de mengeling van Zheng (Chinees snaarinstrument red.), percussie en elektronica is intrigerend, maar het blijft vooral sferisch. Mooi aan ‘Palindrome’ is daarom juist de subtiele samenhang tussen al deze onderdelen dat het geheel daadwerkelijk op een hoger niveau trekt. Het resulteert in een heerlijke zoete mix. Ingetogen gezongen liedjes, de prachtig bespeelde Zheng en speelse, bijna romantische, live-action computeranimaties. Lekker voor de oren, zacht voor de ogen. Maar stiekem was ieder moment dat de stem van Loes Haverkort niet te horen was een waar gemis!


‘Zonder titel - Part 2’, Christiaan Mooij
Spel: Egbert Jan Harte Boerma, Joëlke Sanderse, zang: Tim Kuijpers
Caisson 1, Schacht Noord-Zuidlijn op het damrak, Amsterdam Underground Festival
Meer informatie: www.christiaanmooij.nl

‘Palindrome’, Veenfabriek/ Touki Delphine
Met: Rik Elstgeest, Bo Koek, John van Oostrum, Loes Haverkort, Yvo Sprey, Elsa May Averill en Lei Luo
Vormgeving en lichtadvies: Theun Mosk
Brugkelder 485, Amsterdam Underground Festival
Meer informatie: www.veenfabriek.nl