Wuivend Graan
Wim T. Schippers

Tussen wetenschappelijk betoog en theatraal absurdisme

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een:
staande ovatie (22) / open doekje (3) /applaus (4) /beleefd applausje (4) / geen applaus (5) of gooien met rotte tomaten (26).

Recensie door Maaike Glerum

Nerveus neemt de keurige meneer De Bruyn plaats achter het spreekgestoelte. Uit naam van de organisatie heet hij het publiek welkom en bedankt diverse Leidse instellingen die deze avond mogelijk hebben gemaakt. Dan volgt een verontschuldiging: de eerste spreker van de avond blijkt om onbekende redenen niet te zijn komen opdagen. Vandaar dat De Bruyn zelf maar de volgende spreker, professor Henrik van Woerdekom, aankondigt.

Een onwetende toeschouwer had na deze opening van de voorstelling 'Wuivend Graan' nog daadwerkelijk kunnen denken dat hij vergast zou worden op een lezing getiteld ’Wat doen wij ertoe? Ethiek in het licht der evolutie.’ Met links op het toneel een spreekgestoelte en rechts een beamerscherm dat het zicht op bijna het gehele achterliggende speelvlak in beslag neemt, doet het decor in ieder geval weinig theatraal aan. Maar wie bekend is met het werk van Wim T. Schippers, weet dat niets is wat het lijkt.
Schippers' creativiteit strekt zich uit over verschillende vakgebieden. Naast zijn werk als beeldend kunstenaar en natuurlijk als stem van Ernie uit Sesamstraat, schreef hij voor theater al eerdere voorstellingen als 'Going to the Dogs' (1986) en schreef en presenteerde hij verschillende radio- en televisieprogramma's, waaronder ‘De Nationale Wetenschapsquiz’ en wetenschapsprogramma ‘Flogiston’. Deze mix van werkterreinen is zichtbaar van invloed geweest op Schippers' nieuwe voorstelling 'Wuivend Graan'.

De lezing van Henrik van Woerdekom (gespeeld door Titus Muizelaar) wordt ruw verstoord door zijn moeder, vriendin, ex-vrouw en dochter, die de aandacht van de professor komen opeisen door zich publiekelijk aan hem op te dringen. Wat een interessante wetenschappelijke avond had moeten worden, ontaardt daardoor in totale chaos. Henriks ex-vrouw en vriendin gaan elkaar kijvend te lijf, terwijl zijn ontspoorde dochter achter het spreekgestoelte alsnog aan een zangcarrière begint en vervolgens meneer De Bruyn verleidt, die zijn irritatie tegenover de professor dan allang niet meer probeert te verbergen. Temidden van die hysterie en een instortend decor dwingt Henriks moeder (een mooie Nelly Frijda) als enig rustpunt stoïcijns eenieders aandacht af door midden op het toneel te zitten en daar uiteindelijk een antwoord te geven op wat dit nu allemaal te betekenen heeft: "Het leven is als wuivend graan. We zijn gekomen om te gaan.”
Als voorstelling houdt 'Wuivend Graan' het midden tussen een wetenschappelijk betoog en absurd theater, en het is te danken aan regisseur Titus Tiel Groenestege dat deze twee totaal verschillende takken van sport als een kloppende eenheid over het voetlicht komen. Groenestege heeft de kloof tussen wetenschap en theater doeltreffend weten te overbruggen, door in zijn enscenering ook het auditorium te betrekken. Het zaallicht blijft de hele voorstelling aan en drie van de vijf acteurs spelen tussen de toeschouwers in de zaal. De concentratie en het gemak waarmee zij erin slagen om ruim twee uur lang het energieniveau van de voorstelling zo hoog te houden, zijn bewonderenswaardig. Evenals het gevoel voor timing, waarmee de acteurs een groot deel van het publiek in een staat van constante slappe lach weten te houden. Daardoor wordt er echter ook gelachen om situaties die eigenlijk helemaal niet grappig zijn, zoals het moment waarop dochter Saskia de aandacht van haar vader opeist. Haar verdriet en verbittering worden gesmoord door de lach van het publiek. En dat is jammer, want hoewel het de acteurs natuurlijk zeer gegund is dat hun spel de toeschouwers aanspreekt, verliest de voorstelling door die slappe lach aan scherpte, diepgang en effect. Doordat hun woede, verdriet en venijn steeds meer worden weggelachen, verworden de personages langzamerhand tot platte karikaturen, om wie lachen geforceerd aanvoelt. En hoewel er in de loop van de voorstelling steeds meer te midden van het publiek wordt gespeeld, wordt de afstand ten opzichte van dit toneelspel steeds groter. Misschien was alleen die wetenschappelijke lezing toch beter geweest. Maar waarschijnlijker gedijt Wim T. Schippers’ humor beter bij een ander soort publiek.

Gezien:
'Wuivend Graan ' van Wim T. Schippers i.s.m. Hummelinck Stuurman Theaterbureau.
13 oktober 2007 (première) in de Leidse Schouwburg.
Voor speellijst zie www.humstu.nl