Naakt
Lucas de Man

Mensen even energiek en onwetend als kuikens

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (19) / open doekje (12) /applaus (2) /beleefd applausje (5) / geen applaus (6) of gooien met rotte tomaten (15)

Recensie door Marie-Paule Fritschy

Trots presenteert een stoere jongen, gespeeld door Tim Murck, Philip aan het publiek. Philip is iemand die het middelpunt van elke kring vormt, iemand die in het oog springt en iemand waarvan je hooggespannen verwachtingen koestert. Maar bovenal is Philip een kuiken. Er wordt te groots gedacht in ‘Naakt’. Met kabels, kuikentjes en vooral veel lawaai tracht de jongen het leven op aarde begrijpelijker én beter te maken. De tekst, die Murck samen met regisseur Lucas de Man schreef, schreeuwt hij zo krachtig de zaal in, dat de betekenis ervan niet lang blijft hangen. Wat wel beklijft is Murcks daadkrachtige spel, gecombineerd met een vleugje tederheid.


De band van de jongen met Philip is onvoorstelbaar innig. Telkens als hij bij het kuikentje vandaan loopt, trippelt het beestje hem achterna. Als de jongen meent dat er gevaar dreigt – en het gaat er dikwijls ruig aan toe op de speelvloer – drukt hij Philip in de handen van één van de toeschouwers. Die laten zich maar al te graag door het zachte lijfje afleiden. De jongen heeft een missie: het publiek doordringen van de zin(loosheid) van het bestaan.

Bij het schrijven van ‘Naakt’ hebben De Man en Murck zich laten inspireren door de film ‘Naked’ van Mike Leigh. Hierin dringt hoofdpersoon Johnny om het even wie zijn transhumanistische wereldbeeld op. Delen daaruit hebben De Man en Murck verwerkt in de voorstelling, zoals Johnny’s theorie over het ontstaan van leven. “Er was eens een stipje, en het stipje ontplofte. De energie werd materie en er ontstond leven.” Energiek somt de jongen elk wezen op dat hieruit voort is gekomen, van amoebe tot mens. “Amo, amas, amat. Quid pro quo. Memento mori. Geraspte kaas erop en zo de oven in.” De woorden worden stellig uitsproken, maar zijn alles behalve een conclusie.
De jongen vervolgt zijn theorie met woeste experimenten. Perspectief op materie wordt uit doeken gedaan op een vel papier. Daarop krast de jongen enerzijds vele kleine materiedeeltjes en anderzijds één groot brok materie. Door het papier om te klappen en uiteindelijk in propjes verscheurd theatraal de lucht in te werpen, verklaart hij hoe afstand onze blik op materie beïnvloedt. Twee meterslange touwen, die hij naar elkaar toe trekt, illustreren vervolgens zijn visie op afstand en tijd. Voor de finaletruc reikt zijn, minstens zo fanatieke, sidekick hem zes rubberen kabels aan. Om de spanning die vanuit de kabels uitgaan te verklaren, heeft de jongen al zijn concentratie nodig.
Maar de droogkomische entree van een pizzakoerier gooit roet in het eten.
Hierna raakt de jongen meer in zichzelf gekeerd. Hij verplaatst zich naar achter, waar hij verstrikt raakt in de immense hoeveelheid wetenswaardigheden die hij kent. Hij moppert over clichés en de onmogelijkheid om alles wat hij weet te vangen in taal. “Ik haat taal”, zegt hij zelfs, na ruim drie kwartier aan het woord te zijn geweest… Met die tegenspraak ontkracht hij zijn, tevens steeds warriger wordende, betoog. “Er was eens… niks”, besluit hij onbeschrijfbare sprookje. Los van een paar droeve noten, kan de zojuist verschenen saxofonist hier niks van betekenis aan toevoegen. De jongen rest geen andere oplossing dan alle, tot dan toe in twee dozen verborgen, kuikentjes de wijde wereld in de sturen. Een teder gebaar, waarmee zijn krachtige, maar te chaotische poging om de wereld te verklaren beëindigt. De moraal van dit verhaal: kuikentjes zullen de wereld – net als ieder ander – op eigen houtje moeten ontdekken.

Gezien:
‘Naakt’, Lucas de Man
8 juli, ITW, Amsterdam
Voor meer informatie: www.overhetij.nl
Foto: Aafke de Jong