Deadline/Rewind
Hanna Jansen

Stuk over journalisten lost belofte niet in

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (8) / open doekje (5) /applaus (3) /beleefd applausje (3) / geen applaus (3) of gooien met rotte tomaten (7)

Recensie door Janneke Robers

Achteroverliggend in grote zitzakken is alleen de top van een zandduin te zien. Daarboven blauwe lucht en een langzaam zakkende zon. Ergens zingt een vogeltje. Ineens wordt deze heerlijke rust ruw verstoord. Bovenop de berg schreeuwt een jongen het uit van de pijn. Zijn ingewanden komen naar buiten en bloed vermengt zich met zand. Hij sterft in de armen van een meisje. Hanna Jansen zet sterk in met dit heftige begin van ‘Deadline/Rewind’. Helaas blijkt het een ballon die stilletjes leegloopt.

De zandduin bevindt zich ergens in Afghanistan. Oorlogsjournalist Bo heeft documentairemaakster Luk overgehaald samen met hem daar “de gewone man” te filmen. Wat in eerste instantie idealisme lijkt, blijkt in werkelijkheid sensatiezucht en wellicht dé manier om een Pulitzer prijs binnen te halen. De man die brood haalt en het jongetje dat voetbalt tussen de brokstukken van de oorlog komen niet aan het woord. Hun film draait uiteindelijk, net als bij alle andere journalisten, om een interview met één van de gewelddadigste terroristen van het land. Ook Luk is niet geheel barmhartig in de situatie. Zij valt als een blok voor de charmes van “haar” Bazooka Bo en hoopt op het opbloeien van zijn liefde in deze ruige omgeving.
Schrijver Rogier Schippers besloot het stuk van achter naar voren te vertellen. De voorstelling begint met de dood van Bo en laat vervolgens zien hoe het zover heeft kunnen komen. De heftigheid van de eerste scène grijpt aan. De daaropvolgende scènes hangt de vraag waarom Bo stierf in de lucht, maar zodra dit duidelijk is – de afspraak met de terrorist verliep niet naar verwachting - verslapt de spanning. De opgeroepen hoge verwachtingen van het begin worden nergens ingelost.

Met name de noodzaak terug in de tijd te gaan is een ontbrekende factor. Waar een film als bijvoorbeeld ‘Memento’ telkens eindigt met een cliffhanger waardoor een volgende flashback essentieel is, is het stuk van Schippers zo klaar als een klontje. De ontwikkelingen zijn nergens verrassend en vaak zelfs voorspelbaar.
Tevens probeert Schippers verschillende thema’s in zijn stuk te verwerken. Een vergelijking tussen het hedendaags terrorisme en het bijbelse verhaal van Kaïn en Abel, de roep om een ander beeld van de oorlog, de prille liefde tussen Bo en Luk en de stelling dat het westerse kapitalisme de verdeling tussen arm en rijk instant houdt, volgen elkaar in een rap tempo op. Geen van allen worden echter uitgewerkt, maar lukraak in een losstaande scène gedeponeerd.
Martijn Hillenius probeert af en toe nog subtiel de schurende verhouding tussen Bo en Luk vorm te geven. De arm om haar schouder trekt hij terug zodra zij erin leunt, zijn been schuift telkens een stukje verder van haar af en er staat een ongeïnteresseerde blik in zijn ogen tijdens haar oeverloos geouwehoer (“Slingerapen grijpen ook heel vaak mis. Dat hebben ze ontdekt aan de hand van de botbreuken in de lijkjes van die beesten. Jij lijkt wel een beetje op een slingeraapje.”) Helaas wordt het niet opgepakt door Jansen. Haar toenaderingspogingen zijn te opzichtig om tegenwicht te bieden aan de voorzichtige afstand die Hillenius creëert, waardoor het geheel uit balans raakt.
Ook tekstueel zijn de twee uit evenwicht. Veel scènes steunen op de langdurige monologen van Jansen waarbij Hillenius ofwel niet aanwezig is of het toekijken heeft. Het haalt de vaart uit het stuk en roept de vraag op waar het nu naar toe wil. Is het de opbloeiende liefde of toch de actuele thema’s? Geen van allen krijgt genoeg ruimte om te ontwikkelen.
Terwijl Bo en Luk op de Afghaanse duin zitten, trekken boven hen in de lucht oer-Hollandse stapelwolkjes voorbij. Half op de rug liggend neemt dit blauwwitte schouwspel het grootste deel van het blikveld in beslag. Het staat mooi in contrast met het land waar “alles tot stof wordt.” Net achter de zandheuvel is een met lappen omwikkelde ster te zien. Waarschijnlijk een uitsteeksel van één van de vele stalen constructies die zich rond de Y-helling bevinden, maar het doet aan als een torentje van een moskee. Visueel gezien is ‘Deadline/Rewind’ prachtig.

Gezien:
‘Deadline/Rewind’, Hanna Jansen
8 juli 2008, Y-helling, Over het IJ festival, Amsterdam
Voor meer informatie zie: www.overhetij.nl
Foto: Moon Saris