Maandageditie
NUT & Aluin

Spraakmakende ‘Maandageditie’ meer dan de moeite waard

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (7) / open doekje (4) /applaus (6) /beleefd applausje (2) / geen applaus (3) of gooien met rotte tomaten (3)

Recensie door Marie-Paule Fritschy

Krantenberichten over voorstellingen is een bekend verschijnsel. Voorstellingen over de krant minder. ‘Maandageditie’ gaat over een nieuwsbladredactie en is een mix van soaperige theaterscènes en actuele interviews, gevormd door reacties van het publiek. Spelers van Theatergroep Aluin en het Nieuw Utrechts Toneel (NUT) zetten de ogenschijnlijk uit het leven gegrepen redactie met verve neer. Daartoe bezetten zij van 22 september tot en met 3 november elke maandagavond het Utrechtse Theater Kikker. De speelvloer vormt hun redactie en de tot de nok gevulde tribune symboliseert het volk. Elke editie gaat uit van een ander thema en aflevering 3 kopt: ‘Franse Homo’s’.

Krantenkoppen trekken de aandacht. Soms met de kern van het artikel, vaak met het meest saillante citaat. Over ‘Franse homo’s’ kan precies hetzelfde worden gezegd. Binnenkort verschijnt de ‘Maandageditie’ op tabloidformaat. De titel van de derde aflevering is ontleend aan het commentaar daarop van de, fanatiek door Arend Brandligt vertolkte, Gert Paping: “Die Libération waar iedereen zo vol van is, is gewoon een daklozenkrant voor decadente homo’s. Franse invaliden die hun armen niet meer kunnen strekken. Iedereen koopt steeds grotere tafels en de kranten worden steeds kleiner. Snap jij dat?” Gert is een journalist van de oude stempel. Met zijn pitbullmentaliteit bevestigt hij, bijgestaan door blocnote en pen, elk stokoud cliché over de leefstijl van de journalist. Hoofdredacteur Paul Doorman, gespeeld door Marcel Roelofsma, gaat wel met zijn tijd mee en moet Gert de wacht aanzeggen. Voorlopig laat Gert zich echter niet wegbonjouren en kan er volop genoten worden van dit felle personage. Acteur Arend Brandligt speelt Gert zelfs zo trefzeker, dat de vraag rijst of dit niet stiekem een échte journalist is!
De grens tussen fictie en werkelijkheid is troebel in de ‘Maandageditie’. Acteurs spelen journalisten in een verhaal waarin gastsprekers zichzelf zijn en publiek mag participeren. Improvisatie is onvermijdelijk en Greg Nottrot, die redacteur Jeroen de Groot speelt, gaat dat het gemakkelijkst af. In de veronderstelling dat iets pas interessant is als lezers dat vinden, wendt hij zich constant naar de toeschouwers, ofwel het lezerspubliek. Wie vertelt er wel eens een leugentje om bestwil? Wie voelt zich daar schuldig over? Wie worstelt er met een prangende vraag? En als iemand wil weten wie er in het Tinkiewinkiepak huist, is De Groot niet te beroerd om dat uit te zoeken. Om te voorkomen dat de voorstelling verzandt in een vragenuurtje en fictie volledig verdwijnt, wijst hij het publiek daarna gauw op de regel dat er alleen gereageerd mag worden als de zaallichten aan zijn.
Het is een regel die best eens bedacht zou kunnen zijn door verslaggever Freek van Dam, gedreven gespeeld door Erik Snel. Van Dam wantrouwt publieksparticipatie als geen ander: “Het publiek is een veelkoppig monster. Ze zitten hier omdat ze mee mogen doen. Dat vinden ze hip.” Een fusie van het ouderwetse kwaliteitsblad ‘De editie’, waar Van Dam voor schreef, en het jonge, hippe ‘Maandag’ dwingt hem tot samenwerking met De Groot. Dit zorgt voor de nodige voorspelbare, maar niettemin vermakelijke, botsingen. Zo neemt Van Dam interviews met spraakmakende gastsprekers, zoals Donorshowdeelneemster Esther-Claire Sasabone, het liefste af op basis van een eigengemaakt stappenplan. En gooit De Groot roet in het eten door het publiek aan te sporen om vragen te stellen én zelf de ene na de andere vraag op de gastspreker af te vuren!
De ‘Maandageditie’ loopt uiteindelijk minstens een half uur uit, maar dat deert niet. Aluin en het NUT bieden een kijkje in de keuken van journalisten, en overwerk maakt daar nou eenmaal deel van uit. Terwijl Kim Berkenhage, die de rol van streberige stagiair Marijke Dijkstra speelt, de bar bemant, ondervragen De Groot, Van Dam en het publiek Toon Schmeinck, lid van de Raad voor Journalistiek. De binnen zwalkende cultuurjournalist Fieneke van der Lee, gespeeld door Victorine Plante, weet dronken precies hoe zij morgen haar recensie zal schrijven en de naïeve Daniëlle Sterrenberg, vertolkt door Floor Leene, verliest zich in de gedachte dat tabloid de locatie voor het eerstvolgende bedrijfsuitje zal zijn. Paul Doorman en Gert Paping discussiëren daarna tot in de kleine uurtjes over de fusie. Een heet hangijzer dat, gezien de soaperige structuur van de ‘Maandageditie’, in de volgende afleveringen ongetwijfeld een staartje krijgt… Het laatste woord is ten slotte aan de lezer, vertegenwoordigt door columnist Oscar Kocken. In de vorm van een – tijdens de voorstelling geschreven – ingezonden brief declameert hij zijn ironische uitsmijter van deze derde, spraakmakende editie. “En als laatste wil ik u toch laten weten dat ik liever niet heb dat deze brief hardop zal worden voorgelezen.”

Gezien:
‘Maandageditie #3’, Theatergroep Aluin en het NUT (Nieuw Utrechts Toneel)
6 oktober 2008, Theater Kikker, Utrecht
De speellijst is te vinden op: www.aluin.nl of www.nieuwutrechtstoneel.nl
Foto: Yereth Jansen