Thérèse Raquin
het Nationale Toneel

Is er leven na de moord?

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (7) / open doekje (1) /applaus (3) /beleefd applausje (9) / geen applaus (4) of gooien met rotte tomaten (5)

Recensie door Marjolein Wegman

Wat als de moord op je man de enige uitweg lijkt uit een verstikkend leven? En is geluk nog wel mogelijk na zo’n wanhoopsdaad? Voor de ongelukkige Thérèse Raquin lijkt de herinnering aan haar vermoorde echtgenoot Camille onontkoombaar. De klassieke misdaadroman van Émile Zola, Thérèse Raquin, speelt deze maand in het Nationale Toneel Gebouw in Den Haag.

Het verhaal van Emile Zola is voor de toneelbewerking iets aangepast maar blijft desondanks een uitstekende vertaling van deze roman. Wanneer de moeder van de zesjarige Thérèse overlijdt, wordt zij verder opgevoed door haar tante: mevrouw Raquin. Haar zoontje, Camille, is van dezelfde leeftijd en de kinderen slapen van kleins af aan in hetzelfde bed. Voorbestemd om met elkaar te trouwen wanneer zij ouder zijn. Het toneelstuk, onder regie van Franz Marijnen, begint wanneer de twee getrouwd zijn. De voorgeschiedenis wordt handig verweven in de dialogen, die bewerkt werden door Nicolas Wright. Thérèse wordt voortreffelijk neergezet door Anniek Pheifer. Ze kwijnt in stilte weg in haar ongelukkige huwelijk met haar verwende neef.

In een kleine zaal in het Nationaal Toneelgebouw in Den Haag passen net 112 man. Speciaal voor de première worden de traptreden ook meegerekend als zitplaatsen. In deze intieme ruimte zit het publiek zo dicht op elkaar dat elke zucht hoorbaar is. Daar wordt handig gebruik van gemaakt in de openingsscène. In een doodse stilte zien we de familie Raquin in de huiskamer. Huisvriend Laurent (Jochum ten Haaf) schildert een portret van zijn vriend Camille (Jan-Paul Buijs) terwijl Thérèse in doodse stilte voor zich uit staart. Al gauw worden de verhoudingen duidelijk in het gezin. Marie-Christine de Both als de dominante mevrouw Raquin bepaalt de regels. Terwijl zij het huishouden draaiende houdt lijdt Thérèse in stilte in een liefdeloos kindhuwelijk.
Ogenschijnlijk hebben Laurent en Thérèse een hekel aan elkaar. Elke dag komt hij over de vloer zonder dat ze hem een blik waardig gunt. Maar op het moment dat alle familieleden weg zijn, vliegen ze elkaar als wilde beesten in de armen. De geheime liefdesaffaire wordt met de dag moeilijker. Om bij elkaar te kunnen zijn, lijkt er maar één oplossing: Camille moet dood. Wanneer de drie een dagje uitgaan, doet de ideale mogelijkheid zich voor. Op een boottochtje duwt Laurent Camille overboord. Camille schreeuwt smekend naar Thérèse. Maar zij kijkt enkel toe.
De show wordt vanavond gestolen door Theo Pont die meneer Giret met verve speelt. Naarmate het stuk vordert weet hij met zijn tegenspeler Kees van Coolen (Michaud) een flinke dosis humor op het toneel te brengen. Want hoewel het tragische verhaal van Thérèse goed wordt neergezet, is de toeschouwer blij met de vrolijke interrupties van de twee oude vrienden. Die komen elke donderdagavond domino spelen in huize Raquin. Met hun uitmuntende tafelgesprekken weten zij steeds een schitterende act neer te zetten.
„Nou, ik dacht dat we vanavond eindelijk eens domino gingen spelen”, moppert meneer Giret als mevrouw Raquin in snikken uitbarst. ‘ Het spijt me, maar als ik jullie allemaal zo zie zitten mis ik mijn Camille zo. Die zat er altijd zo mooi bij’. Giret: -‘Kunt u zich nu niet een beetje inhouden? U moest eens weten hoe ik deze donderdagavondjes gemist heb het afgelopen jaar. En nu is er eindelijk weer eens een gelegenheid, krijgen we dit weer.’
De luchtige gesprekken zijn een welkome afleiding, want hoewel de twee geliefden ogenschijnlijk geen strobreed meer in de weg ligt, blijkt het leven na de moord een dramatische wending te nemen. De liefde tussen Thérèse en Laurent die nu alle ruimte heeft, wordt beheerst door schuldgevoelens over de moord op Camille. Zelfs wanneer mevrouw Raquin op het idee komt de twee met elkaar te laten trouwen lijkt er geen plaats meer voor hun liefde. Het gezicht van Camille is overal en neemt hun leven over. Is het nog mogelijk om gelukkig te worden?

Gezien:
‘ Thérèse Raquin’, het Nationale Toneel
23 oktober 2008, Nationale Toneel Gebouw, Den Haag
De speellijst is te vinden op: www.nationaletoneel.nl
Foto: Leo van Velzen