Elien van der Hoek
Over het IJ festival

Romantiek tussen de bedrijven in Amsterdam-Noord

Interview door Janneke Robers

In het parkje bij het Shell-gebouw op het Amsterdamse Overhoeks klust een piepklein vrouwtje ijverig aan haar houten huisje. De deur, het bed en het servies zijn alleen geschikt voor haar. Het plafond heeft ze nèt hoog genoeg gemaakt. Maar als een lange man op bezoek komt, heeft dat grote gevolgen voor het huis en haarzelf. Speciaal voor Over het IJ festival, dat vandaag op de NDSM-Werf begint, bouwt theatermaakster Elien van den Hoek haar allereerste voorstelling ‘Hoog bezoek’ uit 2003 opnieuw op. TheaterCentraal.nl vroeg haar naar het hoe en waarom van juist deze reprise.

„Het is mijn lievelingsvoorstelling.” Van den Hoek denkt met veel plezier terug aan de tijd dat ze voor het eerst de voorstelling maakte. Het romantische verhaaltje over de liefde tussen een man en een vrouw die niet samen kunnen leven, paste perfect tussen de bomen van het Terschellingse bos tijdens Oerol. De voorstelling was, zes jaar geleden, haar eerste regie. Een gesprek met Lode van Piggelen (artistiek leider van Over het IJ festival) over locatievoorstellingen die eerst in de natuur spelen en later naar de stad gehaald worden, bracht haar op het idee van de reprise. Ook speelde mee dat ze na de megalomane productie ‘Keerpunt’ - een theatrale wandeling door Centraal Station Amsterdam vorig jaar - iets kleiners wilde doen. Iets dat minder organisatie vereiste. „Het had niets met geld te maken. Ik vond het gewoon erg leuk om mijn allereerste voorstelling opnieuw te maken in zo’n spannende omgeving.”
Hoewel de kern van het “verhaaltje”, zoals ze het steevast blijft noemen, overeind blijft, past ze het stuk wel aan op de omgeving. Dat moet, want ‘Hoog bezoek’ vindt plaats in het enige stukje groen op een bedrijventerrein in Amsterdam-Noord. Het keurig aangelegde parkje tussen de flats op Overhoeks, aan de overzijde van het Centraal Station, lijkt in niets op de weelderige natuur van het waddeneiland. Daar kreeg ze volgens eigen zeggen “fluitende vogeltjes” cadeau. Nu zit het publiek midden in een zandstorm als de wind even om de betonnen hoogbouw heen komt, en het zand uit de er naast gelegen bouwput meeneemt. Maar juist dat stadse wil Van den Hoek nu gebruiken om haar voorstelling scherper te maken. „Het kleine vrouwtje in mijn stuk woont daar in haar kleine huisje tussen die enorme gebouwen. Dat contrast is heel mooi. Ik hoop dat het bouwgeweld van de locatie en de strijd van de spelers samenvalt.”

Striptekenares
Van den Hoek staat bekend om haar prentenboekstijl. Iedere scène is een kunstwerkje apart waarbij compositie, kleur en stijl nauw aansluit op de inhoud, en het decor vaak de belangrijkste rol in de voorstelling speelt. Het bepaalt daardoor mede de manier waarop en hoe de spelers bewegen. In ‘Hoog bezoek’ zitten de man en de vrouw bijvoorbeeld letterlijk vast in het houten huisje. Daardoor zijn de zichtlijnen beperkt en moeten de spelers tot in detail weten waar ze hun hoofd of armen naar buiten steken.
„Ik heb de voorstelling als strip gemaakt. Ik teken het eerst en zet dan bij ieder tekeningetje een verhaaltje.” Op dezelfde manier legt Van den Hoek haar eerste scènes uit. „Het huis ontwaakt. Een raam gaat open en je ziet dat er iemand binnen zit. Dan verschijnt er een man die het huis ontdekt en de vrouw verleidt hem binnen te komen.”
Het zijn dit soort sprookjesachtige taferelen die Van den Hoek gebruikt om een soort verlangen weer te geven. „Net zoals een tekenaar een vrouw kan schilderen zoals hij wenst dat ze zou zijn in plaats van hoe ze echt is, geven mijn voorstellingen een stukje realiteit weer die je in het echt eigenlijk niet ziet, maar die er onderhuids wel is.” Ook in ‘Hoog bezoek’ zijn de karakters verre van realistisch. Het piepkleine vrouwtje verlaat nooit haar huis en haar geliefde bezoeker heeft reusachtige trekken. Het miniatuurparkje tussen de grote gebouwen van Overhoeks draagt bij aan het gevoel in een onwerkelijke wereld terecht gekomen te zijn.
Van den Hoek concludeert: „Deze voorstelling moest ik gewoon maken. Ik schreef het verhaaltje in een nacht. Het is lief met een scherp randje erom heen. Soms houden twee mensen van elkaar, maar passen ze niet bij elkaar. Pijnlijk, maar afscheid is dan beter dan bij elkaar blijven. Ik heb het toen gemaakt zonder er veel bij na te denken, maar het is eigenlijk een lief ding waar ik nu nog steeds helemaal achter sta!”

Elien van den Hoek maakt theater dat zich kenmerkt door een unieke combinatie van beeld, fysiek spel en live muziek. Met een poëtische absurde werkelijkheid zet zij een thema in een ongewoon daglicht. Vorig jaar was de bijzondere voorstelling ‘Keerpunt’ op Amsterdam CS. Eerder maakte ze o.a. ‘In een land hier’ en ‘Vuurtoren wacht’. ‘Hoog Bezoek’ was in 2003 Elien van den Hoek haar regiedebuut en herneemt ze nu wegens succes.

‘Hoog Bezoek’, Elien van den Hoek
Spel: Marica Bujaki en Bram Gerrits
Data: 2 t/m 12 juli (m.u.v. 6 juli) op Over het IJ festival
De speellijst is te vinden op: www.overhetij.nl