De tuinen van de herinnering
BEER muziektheaterproducties
9+

Gekke bekken met serieuze boodschap

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een:
staande ovatie (8) / open doekje (3) /applaus (4) /beleefd applausje (0) / geen applaus (4) of gooien met rotte tomaten (11).

Recensie door Marie-Paule Fritschy

Alle ogen zijn op soloacteur René Groothof gericht als hij een ouderwets, rood koffertje opent. Met de inhoud, grote schoenen, een vergiet en een “dikke rode kokkerd van een neus”, vertelt hij het tragikomische levensverhaal van een vader/clown in de oorlog. Gekken bekken trekken zonder voorbij te gaan aan de serieuze boodschap van schrijver Michel Quint. Daar blinkt Groothof in uit in de jeugdvoorstelling ‘De tuinen van de herinnering’.

Quint schreef het boek voor volwassenen, maar BEER muziektheaterproducties bewijst dat het verhaal ook geschikt is als voorstelling voor negenplussers. Quints tekst is kort en leesbaar, het is niet verwonderlijk dat Groothof stukken letterlijk overneemt. “We reden in een Dyna Panhard, een lange kanariegele roestbak met een ronde voorkant en skaibekleding van imitatiezebra. Een echte clownswagen.”
Minstens zoveel mazzel heeft BEER met het vertelperspectief dat Quint inneemt: hij vertelt het verhaal in de ik-vorm, en de ‘ik’ is in dit geval de tienjarige Michel. Michel vertelt het levensverhaal van zijn vader, een man die onderwijzer was maar zich het liefst verkleedde als clown. “Grote schoenen, een dikke rode kokkerd van een neus, en een hele handel die was gefabriceerd van spullen die op de vuilnisbelt thuishoorden.” Groothof grijpt dit soort beschrijvingen aan om in de rol van Michels vader/clown te kruipen. Met hoog opgetrokken wenkbrauwen creëert hij de dwaze blik die clowns kenmerken. De bekende rode “kokkerd” versterkt het effect. Het zal niemand die Groothof zo ziet verbazen dat hij zijn acteurscarrière is begonnen bij pantomimetheater Carroussel.
Waar het in ‘De tuinen van de herinnering’ om gaat is waarom Michels vader zo graag voor clown speelde? Groothof, nu met alpinopetje op, beantwoord deze vraag in de rol van oom Gaston. Hij gaat terug in de tijd, naar het jaar 1942. De Tweede Wereldoorlog is in volle gang en Gaston en de vader van Michel zitten in het verzet. Groothof houdt de toon lekker luchtig: “We zijn in het verzet gegaan (…) om een beetje lol te hebben, om ons niet te pletter te vervelen.” Gaston en Michels vader blazen de transformator van het station op, worden – samen met twee onschuldige anderen – opgepakt en in een kuil gegooid. Gastons verhaal is doorspekt met Franse en Duitse woorden, die toepasselijk zijn binnen de context maar het wel extra moeilijk maken om greep te houden op de complexe personagestructuur. Groothof begon als Michel, switchte naar Michels vader/clown, werd daarna weer Michel en speelt nu Michels oom Gaston.
Met klauwende handgebaren brengt Groothof de wanhoop over die de gevangen voelen als de wanden te glad blijken om uit de kuil te klimmen. Het geluid van striemende regen maakt de situatie nog troostelozer. Het is aan (weer) een nieuw personage, de onnozel glimlachende bewaker Bernhard, te danken dat er zo nu en dan nog wat te eten is. “Hij dacht dat hij de draak met ons kon steken, maar alle boterhammen vielen in de kuil.” In de rol van Bernhard, “wordt Bernd genoemd” speelt Groothof iemand die niet alleen de gekste gezichten trekt, maar ook de vraag waarom Michels vader zo graag voor clown speelt beantwoord.
Het opvoeren van de Tweede Wereldoorlog als setting waarbinnen Michels vader besluit om voor altijd een clown te willen zijn, is een mooie, maar ook gewaagde keuze geweest van Quint. Nog gedurfder is het dat BEER hier een voorstelling voor negenplussers van maakt. Maar in Groothof, die bij elke emotie het juiste gezicht trekt, heeft BEER daar de aangewezen acteur voor gevonden.

Gezien:
‘De tuinen van de herinnering’, BEER muziektheaterproducties, 9+
7 november, De Krakeling, Amsterdam
Meer informatie: www.detuinenvandeherinnering.nl
Beeld: Stephan van Hesteren