Oeroeg
Willem Nijholt

‘Oeroeg’ ontroert ook op toneel

Verslag door Marie-Paule Fritschy

Theaterlegende Willem Nijholt zijgt neer op de ligstoel. “Oeroeg was mijn vriend.” Nijholt besluit de slotmiddag van Nederland Leest, waarin Hella S. Haasses ‘Oeroeg’ centraal stond, met een theatrale voordracht van de romantekst. Een bijzondere voordracht, aangezien Nijholt al jaren niet meer op de bühne heeft gestaan. Voor ‘Oeroeg’ maakt hij een uitzondering. Terecht, want Nijholt – zelf ook opgegroeid in Nederlands-Indië – vertolkt de tekst als was zijn eigen levensverhaal.

Willem Nijholt (1934) groeit op in Nederlands-Indië en verhuist na de Tweede Wereldoorlog naar Nederland. Daar wordt hij aangenomen op de Amsterdamse Toneelschool en groeit hij uit tot succesvol acteur. Na Toneelgroep Amsterdams ‘Perfect Wedding’, in seizoen 2007-2008, zet hij een punt achter zijn toneelcarrière. Voor de slotmiddag van het door de CPNB georganiseerde Nederland Leest maakt hij een eenmalige comeback.
“Oeroeg was mijn vriend.” Alleen al uit de korte pauze die Nijholt na deze beginzin inlast blijkt zijn vakmanschap. Ook zonder naar de inhoud te luisteren weet publiek wanneer er iets belangrijks komt. Stiltes, handgebaren, stemverheffingen, Nijholt gebruikt elke ‘acteertruc’ op het juiste moment en boeit daardoor van zin één af aan.
‘Oeroeg’ gaat over de eerst ontroerende, en later hartverscheurende, vriendschap tussen de Nederlandse ik-figuur en de Indonesische Oeroeg. De jongens brengen hun jeugd door op een theeplantage in Nederlands-Indië, waar hun vaders werken. De vader van de ik-figuur als administrateur en Oeroegs vader als mandoer. Als de laatstgenoemde verongelukt, komt Oeroeg in het huis van de ik-figuur te wonen. Hun band verstevigt, tot ze verhuizen naar Batavia. Onder invloed van klasgenoten – de ik-figuur en Oeroeg gaan naar verschillende scholen – verandert Oeroeg. Hij gaat uit, kleedt zich eerst zo Europees en later juist zo traditioneel mogelijk. Wordt brutaal, maar wat erger is: Oeroeg stelt zich steeds afstandelijker tegenover de ik-figuur op. Hella S. Haasse beschrijft hun vriendschap, en hoe die verandert, pijnlijk gedetailleerd. “Ik keek naar Oeroeg en zag in zijn blik dezelfde ontdekking. Er was iets voorbij. Wij waren geen kinderen meer.”
Schrijfster Yvonne Keuls, tevens bekwaam in het dramatiseren van boeken, bewerkte ‘Oeroeg’ voor het theater. Zij schrapte een aantal passages, maar laat Haasses taalgebruik intact. Dat stelt Nijholt in staat om op het podium dezelfde ontroerende machteloosheid en wanhoop over te brengen als Haasse in haar roman.

Gezien:
‘Oeroeg’, Willem Nijholt
20 november, Theater Carré, Amsterdam
Meer informatie: www.nederlandleest.nl

| 30-11-2009 | 0 reacties | reageer

REAGEER OP DIT ARTIKEL


Naam:		Persoonlijke info onthouden? Ja Nee
Email:
URL:
Reactie:	Emoticons /

Om geautomatiseerde spam in reacties te voorkomen, moet je deze simpele vraag beantwoorden. Wat zijn de eerste twee letters van het woord 'spam'? ( Register your username / Log in )
Kattebel:	Ja, stuur mij email als iemand anders reageert.
Verberg email:	Ja, verberg mijn email-adres.
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of email-adres in te typen.

TREFWOORDEN EN RELEVANTE ARTIKELEN

Tags gebruikt in dit artikel

hella_s._haasse, willem_nijholt, yvonne_keuls

LAATSTE ARTIKELEN

THEATERBANEN

AGENDA

THEATERVRIENDEN

THEATERTIJD

ZOEK IN THEATERWIKI

FEEDS

ARCHIEVEN

COLOFON

Oeroeg
Willem Nijholt