Het huis van de stilte
Onafhankelijk Toneel

Turks coming-of-age drama

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (10) / open doekje (6) /applaus (4) /beleefd applausje (4) / geen applaus (10) of gooien met rotte tomaten (2)

Recensie door Judith Blankenberg

De voltallige cast van ‘Het huis van de stilte’ huppelt op vrolijke gitaarmuziek het podium op en af, terwijl Bert Luppes in het kort de voorgeschiedenis en stamboom voorleest van de familie van Fatma. Opgewektheid spreekt uit de felgekleurde kleding en de gekke passen. Grootmoeder Fatma maant tot rust en terwijl de muziek stopt, verdwijnt iedereen van het toneel. Ze roept haar bediende Recep gespeeld door Bert Luppes en het verhaal gaat van start.

Een zuiplap, een communist, een dwerg, een idealist en een demente bejaarde zijn enkele figuren in ‘Het huis van de stilte.’ Als de kleinkinderen van Fatma in de zomer bij haar komen logeren om de hitte en drukte van de stad te ontvluchten, ontstaat een clash tussen traditie en vernieuwing, oud en jong, communisme en nationalistische idealisten en tussen oost en west. De jongelingen uit de stad zijn gewend aan westerse invloeden. Metin, gespeeld door Tom Struyf, wil niets liever dan naar Amerika als hij zijn middelbare schooldiploma heeft. Lizzy Timmers heeft in de rol van Nilgün communistische sympathieën opgedaan en Mustafa Duygulu is als Faruk hevig aan de drank. Marlies Heuer speelt grootmoeder Fatma, die vasthoud aan eeuwenoude tradities en al in geen zeventig jaar verhuisd is. Deze figuren worden aangevuld door enkele dorpsbewoners die geheel andere gedachten over het leven hebben. Bij elkaar geven ze een fraai beeld van de moeilijkheden waarmee Turken zich geconfronteerd zien.
‘Het huis van de stilte’ is een bewerking van de gelijknamige roman van Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk. De confrontatie tussen oost en west is één van zijn belangrijkste thema’s in zijn werk. In de voorstelling is dit mooi verbeeld door zowel Westerse als Oosterse muziek te laten horen. Maar daarnaast is in de voorstelling veel aandacht voor het opgroeien waarmee de jongelingen worstelen. Van alle kanten worden ze beïnvloed, waardoor ze moeite hebben bij zichzelf te blijven en hun daden zelf te motiveren. De climax in de voorstelling wordt veroorzaakt door jeugdvriend Hasan, Sadettin Kirmiziyüz, die het meisje waar hij verliefd op is vanwege politieke voorkeuren in elkaar slaat.
Ondanks de zware thematiek is ‘Het huis van de stilte’ ook een luchtige voorstelling. Mede door de vele wisselende en met name jonge acteurs en de uitbundige muziek is er veel ruimte voor relativering en humor. Het is Marlies Heuer die met Fatma een mooie traditionele laag toevoegt en de diepte opzoekt van familiegeschiedenissen, waarin altijd veel leed en dood voorkomt. Samen met Bert Luppes vertegenwoordigt ze een andere generatie, die nog maar niet doodgaat en weinig begrijpt van het huidige jonge leven, waarin vrouwen naar de universiteit gaan.
In de bewerking van ‘Het huis van de stilte’ is de rijke gelaagdheid van de roman van Pamuk niet verloren gegaan. Zo worden de gedachten van personages ook uitgesproken, te horen via een zender, terwijl de dialogen zonder zender te volgen zijn. Een slimme truc die het mogelijk maakt veel van de inhoud van de roman en de bespiegelingen van de personages te bewaren. ‘Het huis van de stilte’ is een afwisselende voorstelling met belangwekkende thematiek.


Gezien:
Het huis van de stilte, Onafhankelijk Toneel
24 februari 2010, Onafhankelijk Toneel, Rotterdam
Voor achtergrondinformatie: www.theaterwiki.nl en www.ot-rotterdam.nl
Foto: Ben van Duin