Master en Margarita
Tryater en De Kift

In de liefde is alles geoorloofd

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (2) / open doekje (1) /applaus (1) /beleefd applausje (3) / geen applaus (1) of gooien met rotte tomaten (8)

Recensie door Celia Noordegraaf

‘Master & Margarita’ is een Faust-achtige vertelling, waarbij dit keer niet een man zijn ziel aan de duivel verkoopt, maar een vrouw. Margarita hoopt hiermee haar minnaar, een schrijver, terug te krijgen die in het gekkengesticht is beland. Regisseur Ira Judkovskaja bewerkte Boelgakov’s succesvolle roman tot een bont, variété-achtig spektakel. Het publiek komt ogen en ook oren tekort vooral door de geslaagde samenwerking met fanfarepunkband De Kift.

Op de meest oostelijke punt van het eiland is vlak tegen de duinen een bont openluchttheater opgebouwd. Toneelgezelschap Tryater en fanfarepunkband hebben kosten noch moeite gespaard bij het maken van het decor, de kostuums, de rekwisieten en de muziekinstrumenten. De verschillende lagen in het decor, de neonverlichting en ook de samenwerking theatergroep en muziekband zijn op zich niet zeer bijzonder, maar regisseur Ira Judkovskaja weet de voorstelling geleidelijk aan een eigen karakter te geven, vooral door de absurdistische elementen in het geheel. De schrijver op wie de getrouwde Margarita verliefd is, bevindt zich in het gekkengesticht samen met een aantal andere gekken die uit het – communistische - systeem gevallen zijn. Na een aantal vernietigende recensies gelooft hij niet meer in zijn werk en in Margarita’s liefde voor hem. De duivel – een mooie rol van Jan Arendz – biedt Margarita de kans haar minnaar terug te krijgen, als zij de koningin op zijn feest wil zijn. Aldus gereconstrueerd een helder verhaal, maar in de uitvoering doorspekt en verluchtigd met diverse absurdistische scènes en verhaallijntjes.
Zo zijn er prachtige dubbelrollen van Marijke Geertsma en Aly Bruinsma als respectievelijk Lach Annie en Sjach Annie én als verpleegsters in de inrichting. De grote witte opblaaskussens voor hun borst staan voor de moederlijke troost waaraan de gekken zich laven. Vijf ‘schrijvers’ gehuld in krantenpakken, fanatiek tikkend op hun schrijfmachines met hoge voorhoofden en dito pluizenbol vertegenwoordigen de machtige schrijversbond, die deel uitmaakt van het systeem. Door rekwisieten als een ingenieus in elkaar geknutselde ‘tram’ die rondjes rijdt over het toneel, krijgt de voorstelling een variété-achtig karakter. De liedjes met fantasievolle muziekinstrumenten maken het tot een revue of cabaret. Soms duren die scènes een beetje lang, al blijven ze prachtig om naar te kijken en te luisteren. De muziek die Ferry en Pim Heijne voor de voorstelling schreven, is even essentieel voor het effect als het beeld.
Ook het genieten waard is het prachtige Fries dat met name door Tamara Schoppert wordt gesproken. Zij heeft als Margarita de hoofdrol in de voorstelling en is tevens het meest integere en serieuze personage in het geheel. Alles heeft ze voor de liefde over tot het omhelzen van moordenaars toe. De drietalige bewerking van de van oorsprong Russische roman door Peter Sijbenga pakt met name in het Fries heel mooi uit. De tekst is voor niet-Friezen goed te volgen via de Nederlandse ondertiteling, maar klinkt dan veel minder welluidend. Leuk zijn ook de teksten in het Stadsfries van het dienstmeisje Natasha, aanstekelijk gespeeld door Margje Wittermans.
Boelgakov schreef zijn roman al voor de tweede wereldoorlog en schetste daarin een satirisch beeld van de culturele elite en de politieke terreur waar hij mee te maken had. Het boek werd pas een kwart eeuw na zijn dood in het westen uitgegeven en toen razend populair. Regisseur Judkovskaja haalt vooral de absurde situaties en de milde maatschappijkritiek naar voren. Al met al een echte Oerol-voorstelling met veel visueel spektakel en aanstekelijk muziektheater.

Gezien:
‘Master en Margarita’, Tryater en De Kift
12 juni 2010, Terschelling, Oerol


Voor achtergrondinformatie en de speellijst: www.tryater.nl
Foto: Sake Elzinga