Jong werk en nieuwe concepten bij Festival Cement

Nieuws door Celia Noordegraaf

Van 16 tot en met 21 maart 2010 staat ’s-Hertogenbosch in het teken van Festival Cement. Op verschillende plaatsen worden meer dan 20 dans- en theatervoorstellingen gepresenteerd door overwegend jonge, zuidelijke theatermakers. Hart van het festival is de Verkadefabriek. Doel van het festival dat alweer voor de elfde keer gehouden wordt, is een podium te bieden aan talentvolle, nog onbekende makers. Tijdens het festival wordt voor de derde keer de Doraphte Stimuleringsprijs uitgereikt. De winnaar mag zijn plan uitvoeren en in 2011 presenteren.

Sinds drie jaar reikt Festival Cement de Dioraphte Stimuleringsprijs uit. Uit de ruim honderdvijftig inzendingen zijn dit jaar acht jonge makers gekozen, die woensdag 17 maart en donderdag 18 maart hun concepten voor publiek en jury presenteren. Na afloop wordt de winnaar bekend gemaakt, die zijn plan ook daadwerkelijk mag uitvoeren. De prijs is één van de manieren waarop het festival jonge, nog onbekende makers een podium wil bieden. Dat het werkt, blijkt uit het succes van de winnaars van voorgaande jaren die zich inmiddels een behoorlijke positie verworven hebben.
Lees verder >>

1001 grootmoeders & Eet me

Theatrale collages van vrouwenlevens tijdens Internationale Vrouwendag

Verslag door Celia Noordegraaf

Ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag (8 maart) werden in de Stadsschouwburg Utrecht twee theatervoorstellingen gespeeld, waarin de levens van vrouwen centraal staan. Zowel ‘1000 grootmoeders’ als ‘ Eet me’ bestaat uit een mix van monologen, waarbij ‘Eet me’ theatraal gezien het meest verrassend is.

‘1000 grootmoeders’ dat op 1 maart tijdens Women Inc in première ging, gaat over grootmoeders, moeders en dochters. Sterke vrouwen, die zich onder andere door te studeren proberen te ontworstelen aan de achtergestelde situatie waarin ze verkeren. De voorstelling bestaat uit een groot aantal citaten voorgelezen door de actrices Elsje de Wijn, Funda Müjde en Aisa Winter. Uit de kantoorachtige omgeving vol archiefdozen, mappen en een oude overheadprojecten, komen teksten te voorschijn, die verhalen over het gevecht dat vrouwen in alle tijden hebben moeten leveren. Krachtige, herkenbare teksten zijn het. Roerend bijvoorbeeld is de tekst van een vrouw, die in Turkije een slimme, krachtige vrouw was met veel aanzien. Overgeplant in Nederland is ze niemand meer, ze begrijpt de taal niet en leren lezen en schrijven is een brug te ver.
Regisseur Fenneke Wekker slaagt er goed in om de problemen waar vrouwen mee worstelen, neer te zetten. Fijntjes laat ze zien, dat ook daarin trends een rol spelen. Ging het vroeger vaak om wat anderen van je vinden, tegenwoordig draait het vooral om persoonlijk geluk. De drie actrices brengen de teksten met verve, maar veel meer dan een theatrale collage wordt het niet.
Lees verder >>

wowwowwonders in me
anoukvandijk dc

Nieuwste Anouk van Dijk intrigerend maar mist nog wat vaart

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (0) / open doekje (0) /applaus (0) /beleefd applausje (0) / geen applaus (0) of gooien met rotte tomaten (3)

Recensie door Annelies Omvlee

Hoe moet je je gedragen in een wereld die je niet begrijpt? Die jou niet begrijpt? Waarin je je eenzaam voelt, ook temidden van anderen? De vier dansers in wowwowwonders in me laten zien hoe het is als je leeft in een universum waarin menselijke controle een illusie is.

De voorstelling van anoukvandijk dc zijn veelal sober, met een melancholisch tintje, ietwat duister maar hebben vaak een licht en grappig einde. Gebaseerd op het werk van de Britse schilder Nik Christensen is wowwowwonders daarop geen uitzondering. Christensen werk kenmerkt zich door groteske, schimmige figuren die verdwaasd in een zwart-wit wereld rondlopen. Veelal uitgedost als ezels met een emmer als snuit, proberen de wezens in zijn schilderijen het onvermijdelijke en onomkeerbare te representeren. Van Dijk herkende zichzelf en haar werk hierin en samen togen ze aan het werk om een nieuwe dansvoorstelling op de planken te brengen. Van Dijk haal haar beste paarden van stal, twee dames en twee heren.
Lees verder >>

Tuin van Holland
Toneelgroep De Appel

De Appel pakt uit met ‘Tuin van Holland’

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een:
staande ovatie (1) / open doekje (1) /applaus (0) /beleefd applausje (2) / geen applaus (0) of gooien met rotte tomaten (0).

Recensie door Marie-Paule Fritschy

Een voorstelling over de geschiedenis van Holland. Zelfs voor Toneelgroep De Appel, met het multifunctionele Appeltheater ter beschikking, is het een prestigieus project. ‘Tuin van Holland’ toont acht voorstellingen over het verleden, heden en de toekomst van Holland. Per avond kunnen er vijf voorstellingen bekeken worden, het publiek kiest zelf welke historische keerpunten het wel en niet gaat bekijken. Regisseur Aus Greidanus degradeert de geschiedenis daarmee tot een keus van de kijker. Maar wat een toeschouwer ook kiest, het oog komt niets tekort: vormgevers Guus van Geffen (decor) en Annelies de Ridder (kostuum) brengen de Hollandse schoonheid in elke voorstelling in beeld.

‘Boven water’
“I think I found Holland”. Aan regisseur en acteur Aus Greidanus de eer om, in de rol van duiker, Holland te vinden. ‘Tuin van Holland’ begint met een toekomstbeeld: Holland is onder de zeespiegel verdwenen en wordt ontdekt door een duiker. De ontdekking gaat gepaard met een vraag: wat is Holland? In ‘Boven water’ legt Toneelgroep de Appel het antwoord in de monden van iconen uit de geschiedenis. Majoor Bosschardt, al fietsend neergezet door Geert de Jong, verkondigt hoe het allemaal begon “de geschiedenis begon met God”. Anne Frank, gespeeld door Marguerite de Brauw, vraagt zich af of ze wel bij de Nederlandse geschiedenis hoort, want hoewel haar dagboek Nederlandse literatuur is bezat ze nooit de Nederlandse nationaliteit…
Vertederend is hoe de iconen, die allemaal in verschillende tijden hebben geleefd, het voor elkaar opnemen in ‘Boven water’. Willem van Oranje, vertolkt door Job Emens, juicht voor Sjoukje Dijkstra, gespeeld door Isabella Chapel. Een allochtoon zorgt voor een kritische noot, door op te staan in de zaal en te schreeuwen dat tulpen uit Turkije komen, maar dat weerhoudt het Appelensemble er niet van om vrolijk het door Fransman Filips van Marnix van Sint-Aldegonde geschreven Wilhelmus in te zetten. De optochtachtige vorm waarin ‘Boven water’ is gegoten leent zich goed als luchtige introductie op een avond vol voorstellingen over keerpunten in de geschiedenis van Holland.
Lees verder >>

La grande bouffe
Toneelgroep Amsterdam & NT Gent

De dodelijke schoonheid van de vraatzucht

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (3) / open doekje (2) /applaus (0) /beleefd applausje (2) / geen applaus (3) of gooien met rotte tomaten (2)

Recensie door Celia Noordegraaf

Wat beweegt vier mannen om zich in een villa terug te trekken en zich vol te vreten tot de dood erop volgt? Die vraag is niet aan de orde in ‘La grande bouffe’. De vier hebben een bijzondere doodswens en zijn er trots op die met elkaar te kunnen delen. Twee vrouwen, de één begripvol, de andere vol afkeuring, reconstrueren hun laatste dagen in een winterse villa. Uiteraard kan de voorstelling niet zonder boeren, winden, poep en seks, maar die zijn eigenlijk slechts bijzaak. Wat overheerst is de eenzame wanhoop van mensen die elkaar nodig hebben om samen te dood te gaan.

Elsie de Brauw, die in het stuk juffrouw Elisa speelt, en Chris Nietvelt, die alle overige vrouwenrollen voor haar rekening neemt, openen ‘La grande bouffe’ met een reconstructie. Eén voor één worden de vier mannen voorgesteld, die afscheid nemen van hun geliefden voor een weekend met onbekende bestemming. Door deze kunstgreep duurt het even voor het verhaal je naar de keel grijpt. Simons zou Simons echter niet zijn, als hij geen manier had gevonden om je toch met één klap letterlijk het verhaal in te sleuren.
Lees verder >>

SPACES 2 Und keine Hand. Zeit, Mörderin, alterslose
SPACES, Andreas Hutter en Monty i.s.m. Troubleyn/Laboratorium

Vermoorde tijd als voer voor de elite

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (0) / open doekje (3) /applaus (1) /beleefd applausje (0) / geen applaus (0) of gooien met rotte tomaten (0)

Recensie door Ronald Glasbergen

Monty in Antwerpen liet onlangs SPACES 2 Und keine Hand. Zeit, Mörderin, alterslose van Andreas Hutter zien. Voer voor de elite zou je kunnen zeggen, want een makkelijk te duiden voorstelling is het niet. Maar wie er de moeite voor neemt, wordt beloond. Regisseur Hutter gaat in SPACES 2, aan de hand van twee teksten van toneelschrijver Heiner Müller, op verkenning in het grensgebied van beeldende kunst, literatuur en theater.

In Traumtext, vertelt Heiner Müller over een man die met zijn tweejarige dochtertje door een betonnen labyrint dwaalt. Onder hem is water, hij loopt op wankele loopplanken. Er is geen uitweg. Müller schrijft de tekst kort voor zijn dood in 1995. De tweede tekst, Brief an Mitko Gotscheff schreef Müller in 1983 als reactie op de uitvoering van zijn stuk Philoktetes. Het is een brief waarin Heiner Müller uitgebreid ingaat op de context van het stuk, vol verwijzingen naar Brecht, naar het politiek cultureel klimaat in de wereld van 1983 en van toespelingen op de mens en zijn vrijheid.
Lees verder >>

Piet Paaltjens
Hummelinck Stuurman Theaterbureau

Koning van de zwarte humor

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (1) / open doekje (0) /applaus (4) /beleefd applausje (0) / geen applaus (0) of gooien met rotte tomaten (4)

Recensie door Celia Noordegraaf

Jarenlang ontbrak het op geen enkele literatuurlijst. Wellicht omdat het zo lekker dun was, maar toch ook vanwege de onnavolgbare zwarte humor. Piet Paaltjens voert met ‘Snikken en grimlachjes’ (1867) het peleton aan van klassieke dichters die met humor hun levensleed bestrijden. Han Römer regisseerde een boeiende muziektheatervoorstelling over dominee François Haverschmidt en zijn alter ego Piet Paaltjens met Porgy Franssen als Haverschmidt en Daniël Samkalden als Paaltjens.

Wie kent het niet? Het gedicht over de zelfmoordenaar, die zich opknoopt aan een boom in het bos. In het voorjaar glijdt een schoen af van het met wormen en maden doorboorde lichaam bovenop een vrijend paartje ‘ wier lust om te kussen vervolgens snel is geblust’. Componist en performer Theo Nijland zette de gedichten op muziek, waardoor ze opeens verrassend linken aan de traditie van het Leidse studentencabaret en zeer actueel klinken. Nijland zingt en speelt zelf mee in de voorstelling samen met acteur Porgy Franssen, cabaratier Daniël Samkalden en de bariton Maarten Koningsberger.
Lees verder >>

Het huis van de stilte
Onafhankelijk Toneel

Turks coming-of-age drama

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (4) / open doekje (0) /applaus (0) /beleefd applausje (1) / geen applaus (1) of gooien met rotte tomaten (0)

Recensie door Judith Blankenberg

De voltallige cast van ‘Het huis van de stilte’ huppelt op vrolijke gitaarmuziek het podium op en af, terwijl Bert Luppes in het kort de voorgeschiedenis en stamboom voorleest van de familie van Fatma. Opgewektheid spreekt uit de felgekleurde kleding en de gekke passen. Grootmoeder Fatma maant tot rust en terwijl de muziek stopt, verdwijnt iedereen van het toneel. Ze roept haar bediende Recep gespeeld door Bert Luppes en het verhaal gaat van start.

Een zuiplap, een communist, een dwerg, een idealist en een demente bejaarde zijn enkele figuren in ‘Het huis van de stilte.’ Als de kleinkinderen van Fatma in de zomer bij haar komen logeren om de hitte en drukte van de stad te ontvluchten, ontstaat een clash tussen traditie en vernieuwing, oud en jong, communisme en nationalistische idealisten en tussen oost en west. De jongelingen uit de stad zijn gewend aan westerse invloeden. Metin, gespeeld door Tom Struyf, wil niets liever dan naar Amerika als hij zijn middelbare schooldiploma heeft. Lizzy Timmers heeft in de rol van Nilgün communistische sympathieën opgedaan en Mustafa Duygulu is als Faruk hevig aan de drank. Marlies Heuer speelt grootmoeder Fatma, die vasthoud aan eeuwenoude tradities en al in geen zeventig jaar verhuisd is. Deze figuren worden aangevuld door enkele dorpsbewoners die geheel andere gedachten over het leven hebben. Bij elkaar geven ze een fraai beeld van de moeilijkheden waarmee Turken zich geconfronteerd zien.
Lees verder >>

Innenschau
Jakop Ahlbom

Stijlvolle nachtmerrie vol special effects

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (0) / open doekje (2) /applaus (0) /beleefd applausje (1) / geen applaus (1) of gooien met rotte tomaten (0)

Recensie door Cisly Burcksen

Als kind wilde Jakop Ahlbom goochelaar worden. Het liep echter anders en hij volgde de mimeopleiding aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Toch heeft hij onderhand zijn handelsmerk gemaakt van het gebruik van goocheltrucs en illusies in zijn voorstellingen. Na het mooie en spannende ‘De Architect’ van vorig seizoen en zijn doorbraak met het komische ‘Vielfalt’ is ‘Innenschau’ opnieuw een voorstelling waarbij special effects niet worden geschuwd. Dit levert opnieuw een prachtige voorstelling op.

In zijn nieuwe voorstelling ‘Innenschau’ neemt de Zweedse theatermaker Jakop Ahlbom de toeschouwer mee naar het onderbewuste. De sfeer is grimmig, maar tegelijk aangenaam dromerig.
De scènes zijn fragmentarisch gemonteerd in een stroom van muziek, dans en mooie beelden. Ze dragen niet echt bij aan een verhaallijn, maar lijken puur te zijn ingezet om een sfeer weer te geven. Het is een associatieve stroom, waarbij in ieder geval niets is wat het lijkt.
Lees verder >>

Prinsesje Arabella
Lange Mannen
5+

Pret voor twee in Prinsesje Arabella

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (0) / open doekje (4) /applaus (3) /beleefd applausje (1) / geen applaus (0) of gooien met rotte tomaten (5)

Recensie door Marie-Paule Fritschy

Prinsesje Arabella wil een olifant voor haar verjaardag. Prinsesje Arabella krijgt een olifant voor haar verjaardag. Maar een paleis is geen thuis voor een olifant en dus moet Arabella de olifant terugbrengen naar zijn natuurlijke omgeving. In de vijfplusvoorstelling ‘Prinsesje Arabella’ geeft Tg. Lange Mannen het publiek twee dingen mee: kinderen kunnen niet alles krijgen wat hun hartjes begeren en jeugdtheatermakers zijn veelzijdige mensen.

Prinsesje Arabella, gespeeld door Joy Wielkens, stampvoet, commandeert en krijst. De reden ligt voor de hand: haar ouders, rollen die Gustav Borreman en Margien van Doesen spelen, hebben geen tijd voor haar. Geld is er wel en dus kan Arabella het zo gek niet bedenken of ze krijgt het. Voor haar verjaardag wil ze, en krijgt ze, een olifant. Als ze even fanatiek stampvoet, commandeert en krijst tegen de olifant als tegen haar ouders begint de boodschap van het stuk te dagen: kinderen kunnen niet alles krijgen wat hun hartjes begeren.
Lees verder >>

Onkel Wanja
Deutsche Theater

Innemende Onkel Wanja in een doos van leem

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (1) / open doekje (2) /applaus (4) /beleefd applausje (2) / geen applaus (2) of gooien met rotte tomaten (1)

Recensie door Ronald Glasbergen

Het is vol in de Rode Zaal van De Singel. Van Antwerpen zelf maar ook uit Brussel, Amsterdam en Reims is het publiek toegestroomd om deze Oom Wanja te zien. Het stuk is al duizend maal gespeeld maar trok in regie van Jürgen Gosch bij het Deutsche Theater opnieuw diepe rimpels in de toneelvijver. Gosch, geruchtmakend om zijn harde kale ensceneringen, won er samen met setdesigner Schütz de Toneelprijs van Berlijn mee. Drie spelers uit dezelfde uitvoering werden verkozen tot acteur (gedeeld) en actrice van het jaar.

Geen coulissen zijn er in deze opstelling, geen achterwand of doek. Het podium wordt gevuld door hoge ondiepe doos met de enige open zijde naar het publiek gekeerd. De doos is van leem en heeft een brede rand die scherp afsteekt tegen de zwarte achtergrond. Aan het begin van de voorstelling gaan de spelers er aan de voorzijde binnen. Het is de enige weg naar het speelvlak. Er zijn geen andere openingen, ook de boven en onderzijde van de doos zijn van dezelfde gele aarde gemaakt. Zij die spelen, lopen naar het midden of zitten tegen de achterwand, de rest van de spelersgroep leunt tegen de zijkant van de doos en kijkt toe of heeft het hoofd naar de wand gewend. Ze staan buitenspel, maar blijven in dezelfde ruimte aanwezig.
Lees verder >>

Branden
Ro Theater

Brandend actuele voorstelling over belang van herkomst

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (1) / open doekje (2) /applaus (3) /beleefd applausje (2) / geen applaus (0) of gooien met rotte tomaten (4)

Recensie door Judith Blankenberg

De voorstelling ‘Branden’ van het Ro Theater staat met één been in het heden en één been in het verleden. Dit verleden is te belangrijk om te vergeten zo ervaren Jeanne en Simon. Voor ze hun moeder kunnen begraven met alle eer en plichtplegingen die haar toekomen, moeten ze op zoek naar hun dood gewaande vader en nooit gekende broer. Deze zoektocht staat centraal in de poëtische voorstelling over de verschrikkingen van oorlog.

Het doet af en toe aan als een Griekse tragedie: de cyclus van haat en oorlog moet verbroken worden en de jongste generatie moet verlost worden van het noodlot. De herkomst van Jeanne en Simon drukt een belangrijk stempel op hun Westerse hoogopgeleide leven. De laatste jaren van haar leven sprak hun moeder niet meer en Jeanne en Simon voelen zich verwaarloosd. Simon heeft in eerste instantie dan ook absoluut geen zin de laatste wensen van hun moeder na te leven. Maar Jeanne begint aan een reis die haar in het land van herkomst brengt en begrip oplevert voor haar moeder.
De voorstelling wordt gespeeld door een gemengde cast van Ro acteurs, gastacteurs en Rotterdamse vrouwen. Ze komen uit alle windstreken van de wereld en nemen hun eigen ervaringen mee. Het laat een mooie staalkaart zien van de Rotterdamse samenleving. Alize Zandwijk neemt met recht de vrijheid om deze acteurs neer te zetten zonder gepsychologiseerde of realistische personages. Vaders, moeders, broers, zussen worden ongeacht de leeftijd van de acteurs of hun fysieke uiterlijk overtuigend gespeeld. Fania Sorel krijgt alle ruimte om als moeder Nawal vele emoties over het voetlicht te brengen. Goele Derick is gedoseerd hilarisch en zorgt samen met een zich steeds transformerende Yahya Gaier voor een komische noot.
Lees verder >>

Stand up
Het Zuidelijk Toneel

Theater wint krachtmeting met comedy

Stem ook! Theaterliefhebbers geven deze voorstelling een: staande ovatie (2) / open doekje (4) /applaus (2) /beleefd applausje (4) / geen applaus (3) of gooien met rotte tomaten (1)

Recensie door Celia Noordegraaf

In ‘Stand up’ bereiden zes mannen die een cursus stand-up comedy gedaan hebben, zich voor op een talentenjacht. Terwijl de zenuwen door hun lijf gieren, lopen ze zich warm door elkaar flink af te zeiken. De voorstelling is een boeiende mix tussen theater en stand up comedy. De wereld achter en óp het podium. In beide draait het om wie je bent en waar je werkelijk voor staat met soms een verrassende uitkomst. Schlemielige kantoorklerk Kees blijkt een authentiek talent, maar geen stand-up-comedian.

Eén voor één komen ze binnenvallen, de zes mannen die de afgelopen tijd hard aan hun comedytalent gewerkt hebben. Eén voor één verlaten ze aan het eind van de voorstelling weer het toneel. In tussentijd hebben we ze een beetje leren kennen: de winnaars het minst, de ‘verliezers’ het best. Freddie Martens, een mooie rol van John Buijsman, is op en top de leraar. Altijd bezig het beste uit zijn pupillen halen, nu zijn carrière als succesvol komiek voorbij is.
Lees verder >>