Interview met Anja Susja, Bitef 2009

Ik ben altijd blij als ik iets zie dat nog niet door het internationale festivalsysteem is gecorrumpeerd

Door Gert Jan Stam

In Belgrado, Servië, vond afgelopen september voor de 43ste keer het Belgrade International Theatre Festival plaats, beter bekend als Bitef. Het festival stelt zich al sinds zijn oprichting ten doel de allerlaatste ontwikkelingen uit de internationale theaterwereld te presenteren aan een internationaal publiek. Zo was er dit jaar de Europese première van “Blue Dragon”, het nieuwste stuk van de canadees Robert Lepage en waren er naast vooruitstrevende Servische producties ook voorstellingen te zien van Rimini Protokol en het Nederlandse Hotel Modern. Toneelschrijver Gert-Jan Stam was te gast op het Bitef en sprak met Anja Susja. Zij is de directrice van het Little Theatre “Duško Radović” in Belgrado en doet sinds 2006 samen met artistiek leider Jovan Cirilov de programmering van het Bitef.

GJ: In 2006 vroeg de Gemeenteraad van Belgrado aan Jovan Cirilov, een van de oprichters en artistiek leider van Bitef, of hij met zijn bijna tachtig jaar misschien iemand erbij wilde om hem te helpen. Het verhaal gaat dat hij meteen jouw naam noemde, klopt dat?
AS: Ja, dat is inderdaad zijn versie. [lacht]

GJ: En wat is jouw versie?
AS: Nou, ik heb jaren lang als theaterdirecteur gewerkt. In 2002 kreeg ik de leiding over het Little Theatre “Duško Radović”. Ik kende Jovan al heel lang en ik vermoed dat mijn ideeën over theater erg in de buurt komen van de zijne. Ik heb een jaar ervaring met internationale theaterprogrammering voor het Zomer Festival in Belgrado. Dit festival heeft me waarschijnlijk ook gepromoot. Zo ben ik hier gekomen. Maar mijn Bitef verhaal is wat mij betreft begonnen op het moment dat ik voor de eerste keer werd uitgenodigd om het festival te bezoeken.

GJ: Hoe is je samenwerking met Jovan Cirilov?
AS: Hij is echt fantastisch. Het voelt soms alsof hij meer energie heeft dan ik, ook al ben ik half zo oud als hij is. Hij is echt een levende legende van het Servische theater maar hij blijft bescheiden. Het is onvoorstelbaar hoe hij openstaat voor nieuwe dingen die waar ook ter wereld gebeuren. Ondanks zijn leeftijd, die vrij uitzonderlijk is in de theaterwereld, is hij spiritueel gezien een van de jongste mensen die ik ooit heb ontmoet. Hij is heel nieuwsgierig, niet pretentieus en zal nooit zijn ideeën over wat dan ook aan wie dan ook proberen op te leggen.
En hij is helemaal niet snobistisch. Hij kan de ene dag naar het Nationale Toneel gaan en de volgende dag naar een amateur-productie in een klein Servisch stadje. Alleen maar om op de hoogte te blijven van wat er gebeurt. Dat is echt bewonderenswaardig
Door met hem samen te werken ben ik ruimdenkender geworden en heb ik geleerd om toleranter en flexibeler om te gaan met uiteenlopende zaken..
Lees verder >>>

Bitef 2009, Interview met Jovan Cirilov

Misschien ligt de toekomst van het theater in de komische avant-garde

Interview door Gert Jan Stam

In Belgrado, Servië, vond afgelopen september voor de 43ste keer het Belgrade International Theatre Festival plaats, beter bekend als Bitef. Het festival stelt zich al sinds zijn oprichting ten doel de allerlaatste ontwikkelingen uit de internationale theaterwereld te presenteren aan een internationaal publiek. Zo was er dit jaar de Europese première van “Blue Dragon”, het nieuwste stuk van de canadees Robert Lepage en waren er naast vooruitstrevende Servische producties ook voorstellingen te zien van Rimini Protokol en het Nederlandse Hotel Modern. Toneelschrijver Gert-Jan Stam was te gast op het Bitef en sprak met een van de oprichters, Jovan Cirilov. Deze bijna tachtigjarige theatergrootheid wist het festival de afgelopen decennia ondanks wisselende regimes, oorlogen en politieke sancties, met een ongekende wendbaarheid op het hoogste niveau te houden.

GS: Hoe is het Bitef 43 jaar geleden ontstaan?
JC: Dan moet ik op de eerste plaats zeggen dat ik één van de twee oprichters ben. De andere is Mira Trailovic, die ook de initiatiefneemster was van Atelier 212. Een avant-garde theater in Belgrado, dat in 1954 als o peningsvoorstelling “Wachten op Godot” bracht. Dat stuk was indertijd verboden in bijna alle Oost-Europese landen behalve Polen. In voormalig Joegoslavië werd het opgevoerd, ondanks protesten van bepaalde politici die vonden dat het inging tegen het officiële optimisme van het sociaalrealisme.
Joegoslavië was in die tijd een land dat relatief makkelijk te bezoeken was voor mensen uit de andere Oostbloklanden, die over het algemeen nooit een visum konden krijgen om naar het westen te reizen. Voor westerlingen was het op een vergelijkbare manier een makkelijk toegankelijke plek om in aanraking te komen met de cultuur uit landen van achter het IJzeren Gordijn. En dan kwamen er ook nog de mensen uit de “Derde Wereld”, zoals de landen die niet bij de NAVO of het Warschaupact waren aangesloten werden genoemd. Dus voormalig Joegoslavië was eigenlijk een soort kruispunt. Vanuit die situatie ontstond het idee om een internationaal theater festival in Belgrado te organiseren waar we mensen van over de hele wereld wilden informeren over de laatste ontwikkelingen in het theater. Aldus vond in 1967 de eerste editie van Bitef plaats.
Lees verder >>>

Interview met regisseur Paul Knieriem

‘Szymborska!’: theatrale poëzie “licht, als bubbeltjeswijn”

Interview door Fleur Bergman

Twee oude rotten in het theatervak, de gelauwerde actrice Marlies Heuer en de componist en muzikant Jan Kuijken, kwamen op het idee voor ‘Szymborska!’, een theaterstuk gebaseerd op gedichten van de Poolse Nobelprijswinnares Wislawa Szymborska. Vervolgens vroegen zij Paul Knieriem die zij als regiestudent van de Amsterdamse Theaterschool hadden leren kennen, de regie op zich te nemen. Knieriem, in 2007 afgestudeerd, had toen nog nooit van Szymborska gehoord en noemde zich geen poëziekenner. Toch begreep hij de hem toebedeelde rol van regisseur. Ondanks dat Heuer en Kuijken hem betrokken in hun onderzoek naar iets dat zij zelf nog niet kunnen benoemen.

“We zijn echt iets nieuws aan het ontdekken!”, vertelt Knieriem enthousiast. Struikelend over woorden gaat hij verder. “Het is geen voorstelling, geen concert, geen muziektheater. Daarstraks vroegen we ons nog af hoe we het moeten noemen. Waar waren we ook alweer op uitgekomen? Iets als muzikale theatrale compositie… of partituur. Of het was poëzieperformanceshow… We zijn in ieder geval bezig met muziek, poëzie, toneel, beweging. We ontdekken een wonderlijke combinatie daarvan. Voor het gemak noemen we ons stuk toch maar een muziektheatervoorstelling.”
‘Szymborska!’ is één theatrale vorm voor twintig gedichten door twee actrices en een muzikant neergezet. Kuijken componeerde op basis van de poëzie één muziekstuk. Heuer brengt samen met Ria Eimers de tekst. Knieriem: “Ik heb mij afgevraagd: hoe doe je dat zonder dat het een truttige voordrachtavond wordt? Het lastige van poëzie in tegenstelling tot een toneeltekst waarbij het om een verhaal gaat, is dat elke zin van levensbelang lijkt. Lees ik zelf poëzie dan lees ik hooguit drie, vier gedichten achter elkaar. Twintig gedichten, dat is veel. Nu ik zo over poëzie praat, merk ik dat ik snel naar een zware connotatie neig. Onterecht. ‘Szymborska!’ is een feest. Met een verjaardagstaart en maskertjes. Zonder polonaise maar wel licht, als bubbeltjeswijn. In ieder geval kon ik mij niet als bij een toneeltekst met scharnierpunten telkens afvragen waar een scène over gaat. Ik was meer bezig met componeren en monteren, met dynamiek en contrasten. De vraag was niet: wat wil je met een gedicht zeggen? Het gaat bij dit stuk meer om tonen dan aantonen. De interpretatie ligt bij het publiek. We willen mensen de voorstelling als een trip in plaats van rationeel laten beleven.”
Lees verder >>>

Corpus Acrobatics

Acrobatische versie van ‘An Inconvenient Truth’

Interview door Janneke Robers

Het Nederlandse gezelschap Corpus Acrobatics staat al vijftien jaar aan de top van de internationale acrobatiek. Vandaag gaat hun nieuwe multimediale circusshow ‘Evolution’ in première. Een sensationele voorstelling over de geschiedenis van de aarde. TheaterCentraal.nl sprak eerder deze week met artistiek leider Vincent Michels over Darwin, Greenpeace en de schoonheid van de natuur.

In de repetitieruimte – een gymzaal in een verlaten cacaofabriek - vouwt een vrouw haar benen in haar nek. Een collega loopt op zijn handen en een derde acrobaat maakt een serie flikflaks achter elkaar alsof het niets is. Waarschijnlijk is het dat ook voor een ieder van hen, want hoewel de cast redelijk jong oogt, zitten de meeste al jaren in het vak. Voor sommigen is dit zelfs hun tweede carrière. Eerst een paar maal Nederlands kampioen turnen of gymnastiek en dan het theater in met acrobatiek.
Zelf zag artistiek leider Vincent Michels zijn eerste acrobatische voorstelling op achtjarige leeftijd bij circus Sarassani. “Het mooist vond ik in die tijd de geur die daar hing. De geur van het circus, van de dieren en de tenten. En dan zat je ook nog met je neus bovenop de artiesten. Je kon de energie, die in de lucht hing, bijna voelen!”

Razendsnel aapje
Bij Corpus Acrobatics ruikt het niet naar olifantenmest, maar naar zweet. Dit circus bestaat enkel uit hardwerkende acrobaten. Dat Michels niet met dieren werkt, is zowel uit overtuiging, -“als Greenpeace activist kan ik natuurlijk geen levende wezens opsluiten”- als uit bewondering voor het menselijk lichaam en de verschillende disciplines binnen de acrobatiek. Zijn gezelschap telt o.a. een turnster, een ritmisch gymnaste, een luchtacrobaat, een danseres, een turning weel acrobaat – iemand die werkt met een metershoog ronddraaiend rad - en een Chinese pole acrobaat, een soort menselijk aapje dat razendsnel in palen klimt. De verschillende kwaliteiten binnen de groep laten de diversiteit in de acrobatiek zien en geven daarmee kleur aan de voorstelling.
Zelf is Michels van huis uit kunstschilder. Na de academie volgde hij diverse trainingen tot porteur-acrobaat: de gespierde man die ranke dames optilt. Nog altijd verzorgt hij de lifts tijdens de optredens, maar tegenwoordig werkt hij met name als theatermaker en choreograaf.
Lees verder >>>

Naar wijder horizon
Theater Walhalla en Productiehuis Rotterdam

Nostalgisch over emigratie, begripvol over immigratie

Voorbeschouwing door Fleur Bergman

Bijna was het idee van Harry Jan Bus om een muziektheaterstuk over migratie te maken een jaar geleden al gerealiseerd. Bijna speelde hij er zelf in mee. Bijna was het niet geregisseerd door Nataliya Golofastova, die zeventien jaar geleden van de Sovjet Unie naar Nederland emigreerde. En bijna was het uitgevoerd in een tent op één van de winderigste plekken van Rotterdam. „Toen kwam alles samen”, vertelt Bus. Theater Centraal.nl sprak met hem over ‘Naar wijder horizon’, een voorstelling over emigratie en immigratie, over toen en nu.

In 2006 diende Bus als muzikant zijn plan in. „Het idee ontstond toen ik er achter kwam dat Nederland sinds 2004 meer emigranten dan immigranten telt. Ik dacht: hé, dat is gek: in de jaren vijftig was er een emigratiegolf en nu weer. Toen was de overheid bang dat de Nederlandse bevolking te veel monden zou krijgen om te voeden. Propaganda en ronselaars stimuleerden honderdduizenden Nederlanders hun geluk elders te zoeken. Nu klinkt regelmatig vol is vol.”
Vorig jaar augustus legde het stoomschip Rotterdam aan, aan een kade van het ondertussen haast onherkenbaar veranderde Katendrecht. Aan de andere kant van de landtong opende Bus in de volgende maand als directeur Theater Walhalla. Vlakbij zijn theater staat nog steeds een gebouw dat ooit als loods van de Holland Amerika Lijn diende. Naast de loods vond hij de Steinwegkantine. Zijn nieuwe rol bood betere omstandigheden voor de productie van zijn al bijna ten uitvoer gebrachte plan. De Steinwegkantine biedt als “geschiedkundig erg verantwoorde locatie” het ideale decor voor een voorstelling over migratie, namelijk het uitzicht op de Wilhelminapier waarvandaan decennia lang vele emigranten aan de oversteek naar Amerika begonnen.
Lees verder >>>

Elien van der Hoek
Over het IJ festival

Romantiek tussen de bedrijven in Amsterdam-Noord

Interview door Janneke Robers

In het parkje bij het Shell-gebouw op het Amsterdamse Overhoeks klust een piepklein vrouwtje ijverig aan haar houten huisje. De deur, het bed en het servies zijn alleen geschikt voor haar. Het plafond heeft ze nèt hoog genoeg gemaakt. Maar als een lange man op bezoek komt, heeft dat grote gevolgen voor het huis en haarzelf. Speciaal voor Over het IJ festival, dat vandaag op de NDSM-Werf begint, bouwt theatermaakster Elien van den Hoek haar allereerste voorstelling ‘Hoog bezoek’ uit 2003 opnieuw op. TheaterCentraal.nl vroeg haar naar het hoe en waarom van juist deze reprise.

„Het is mijn lievelingsvoorstelling.” Van den Hoek denkt met veel plezier terug aan de tijd dat ze voor het eerst de voorstelling maakte. Het romantische verhaaltje over de liefde tussen een man en een vrouw die niet samen kunnen leven, paste perfect tussen de bomen van het Terschellingse bos tijdens Oerol. De voorstelling was, zes jaar geleden, haar eerste regie. Een gesprek met Lode van Piggelen (artistiek leider van Over het IJ festival) over locatievoorstellingen die eerst in de natuur spelen en later naar de stad gehaald worden, bracht haar op het idee van de reprise. Ook speelde mee dat ze na de megalomane productie ‘Keerpunt’ - een theatrale wandeling door Centraal Station Amsterdam vorig jaar - iets kleiners wilde doen. Iets dat minder organisatie vereiste. „Het had niets met geld te maken. Ik vond het gewoon erg leuk om mijn allereerste voorstelling opnieuw te maken in zo’n spannende omgeving.”
Lees verder >>>

't Woud Ensemble
Festivals: Oerol, Karavaan, En Plein Public, Zeeland Nazomerfestival

Crisis bij Tsjechov, maar ‘t Woud gaat door

Interview door Janneke Robers

’t Woud Ensemble speelt al vier jaar succesvol klassiek repertoirevoorstellingen op locatie. Toch wees het NFPK+ begin dit jaar hun aanvraag voor een tweejarige subsidie af. Spijtig, maar artistiek leiders Margien van Doesen en Jos van Hulst laten het er niet bij zitten. Deze zomer spelen ze met minimale middelen ‘De Beer’ van Tsjechov en in september dienen ze gewoon een nieuwe aanvraag in “waarop het fonds geen nee kan zeggen!” TheaterCentraal sprak met beide theatermakers over hun financiële toestand, ‘blessings in disguise’ en blauwe plekken.

“‘De Beer’ is onze crisisvoorstelling.” Margien van Doesen lacht om de wijze waarop de keuze voor het stuk tot stand kwam. Samen met Jos van Hulst rekende ze uit hoeveel de recette van de festivals hen zou opleveren en wat ze daarvoor konden maken. Het moest een klassieke eenakter worden waarbij weinig techniek en spelers nodig waren. “Toen zijn we gaan lezen en kwamen uit bij ‘De Beer’.” Hoewel Van Doesen toegeeft dat het de omgekeerde wereld is, is ze blij met de beslissing. “Thematisch past het goed bij de crisis. Het gaat over liefde, opeisen waar je recht op hebt en rente betalen. En het is nog een Tsjechov ook. Perfect dus!”
Afgelopen zomer liep de driejarige coproductieregeling van ’t Woud Ensemble met Over het IJ Festival en Karavaan af. Tegelijkertijd stopte ook de festivalpilot van het voormalig Nederlands Fonds voor de Podiumkunsten waar het gezelschap onderdeel van was. Nu beide geldstromen zijn weggevallen én hun tweejarige aanvraag van € 350.000,- door het NFPK+ is afgewezen, is het “liefdevolle idiotie” wat de makers doen. Van een minimaal budget werken ze samen met twee acteurs ruim drie en een halve maand aan ‘De Beer’ en toeren daarmee de komende maanden langs vier festivals. Enkel hun tomeloze energie en geloof in het product heeft ervoor gezorgd dat de voorstelling woensdag op Oerol in première gaat.
Lees verder >>>

Een mond vol zand
Via Berlin
Festivals: Oerol

Via Berlin maakt Terschellingse duinen tot Afghaanse woestijn

Voorbeschouwing door Fleur Bergman

Wie zich dit jaar op Oerol door Via Berlin naar de grootste zandbak van Terschelling laat leiden, belandt in de Afghaanse woestijn. Daar treft hij geen groots wapengekletter maar oorlogsleed op microniveau. Veilig verborgen tussen de weidse duinen van het eiland voeren Dagmar Slagmolen en Rosa Arnold hun muziektheaterstuk ‘Een mond vol zand’ op. Ondertussen in het echte Afghanistan dreigt de Taliban muzikanten met de doodstraf.

Slagmolen en Arnold leerden elkaar kennen bij een workshop van Orkater. Samen onderzochten zij hoe muziek en tekst bij elkaar te brengen. Muzikante met liefde voor tekst Arnold vroeg muzikale actrice Slagmolen om medewerking aan haar afstudeerproject. “Ik wil wel meewerken maar dan wil ik ook dat we echt een stuk maken”, was het antwoord van Slagmolen. Met dit plan mochten zij als ‘Nieuwkomers’ bij Orkater aan de slag. Het resultaat gaat zaterdag 13 juni in première.
Lees verder >>>

Wiek
Schweigman&
Festivals: Oerol, Over het IJ, Boulevard, Nazomerfestival

Wiek toont de strijd van het leven zelf

Voorbeschouwing door Ivy Harkes

Boukje Schweigman staat bekend om haar unieke belevingstheater. Samen met vaste vormgever en lichtontwerper Theun Mosk heeft Schweigman een geheel eigen theatertaal ontwikkeld. Haar voorstellingen maakt ze in nauwe samenwerking met spelers, muzikanten en vormgevers, waardoor beweging, beeld en geluid een grote samenhang vormen in haar voorstellingen. De nieuwe voorstelling van Boukje Schweigman, ‘Wiek’, gaat in première op 15 juni tijdens het Oerol Festival op Terschelling.

Een grote installatie met drie horizontaal hangende wieken beslaat het speelvlak. Drie dansers bewegen zich tussen deze enorme wieken, ingesloten door het publiek dat er omheen zit. Ze kunnen niet ontsnappen en moeten zien om te gaan met deze reusachtige ronddraaiende wieken. Ze kunnen geen moment meer stilstaan. Schweigman: “Het gevaar ervan vind ik spannend. Het ziet er echt eng uit.” In de strijd met de wieken gaan de dansers door verschillende fases heen. “In het begin zijn ze meegaand en passen ze zich aan de wieken aan. Later proberen ze er met alle kracht tegenin te gaan,” aldus Schweigman. De dansers bewegen zich op een ondergrond van zand. “Het zand maakt het extra zwaar. Het is een extra kracht waarmee ze te maken hebben. Daarnaast gaat dit ook over het aardse, de onontkoombaarheid van het aardse bestaan”, vervolgt Schweigman. Wat ze wil laten zien met ‘Wiek’, is dat er krachten bestaan die groter zijn dan jezelf, waar je geen invloed op hebt. Schweigman: “Zo maakbaar is de wereld nu ook weer niet. De dansers kunnen de wieken niet veranderen, maar wel leren ermee om te gaan. Dat is een strijd, dat is het leven zelf. Wiek is een metafoor voor een heleboel dingen: natuur, maatschappij, het leven.”
Lees verder >>>

Robinson Crusoe
de Nationale Reisopera
Festivals: Oerol

Geen plek voor liefde, wel voor slapstick in Robinson Crusoe

Interview door Mark Duijnstee

De Nationale Reisopera is tijdens de 28ste editie van Oerol op Terschelling te zien met de slechts zelden opgevoerde opera ‘Robinson Crusoe’ van de Franse componist Jacques Offenbach. Regisseur Marcel Sijm vertelt over dit locatieproject in een zandafgraving, dat tot stand komt binnen het Resident Artists Programme (RAP) van het gezelschap.

„Het is in de Nederlandse operawereld bijna onmogelijk voor jonge zangers, ontwerpers, regisseurs, begeleiders en dirigenten om ervaring op te doen”, vertelt Sijm. „Daarom heeft de Nationale Reisopera het Resident Artists Programme opgezet, dat stages en workshops aan talentvolle gevorderde of afgestudeerde studenten biedt. Onze huidige residenten wilden graag een opera van Jacques Offenbach uitvoeren. Dat idee hebben we gecombineerd met onze wens eens iets tijdens Oerol te doen en we kwamen uit bij ‘Robinson Crusoe’. Want Terschelling met zijn stranden, duinen en woestenij leent zich natuurlijk uitstekend als het decor voor deze opera”, aldus de regisseur.
Het oorspronkelijke verhaal van schrijver Daniel Defoe speelt zich grotendeels af op een onbewoond eiland, waar Robinson Crusoe is aangespoeld. Dit eiland wordt van tijd tot tijd bezocht door kannibalen. Eén van hun slachtoffers weet te ontsnappen en wordt Crusoes metgezel ‘Vrijdag’. De Franse componist Jacques Offenbach maakte een aantal aanpassingen aan het verhaal van Defoe en zijn gelijknamige opera ging in 1897 in première. Regisseur Marcel Sijm heeft nu op zijn beurt de opera bewerkt voor de voorstelling op Oerol. „In mijn versie koestert Robinson Crusoe het diepe verlangen zeeman te worden. Zijn ouders, broertje en zusjes denken daar heel anders over en doen er alles aan om hem bij zich te houden. De familieleden gaan zelfs zo ver dat ze de schipbreuk van Robinson in scène zetten en hem doen geloven dat hij op een onbewoond eiland is aangespoeld.”
Lees verder >>>

Over de grens: Duitsland

Duisburg's accent: samen zien en beleven

Interview door Monique Masius

Het festival Duisburger Akzente barst morgen los bij onze Oosterburen. Wat kun je op dit festival zien? Wat is de moeite waard? Drie inwoners van deze Duitse stad geven hun persoonlijke aanbeveling voor dit internationale festival dat tot en met zondag 10 mei duurt.

Diana Brnic is een jonge theatermaakster en werkt momenteel aan haar eerste regie. Ze is Kroatische, maar in Mülheim an der Ruhr opgegroeid. Ze leeft nu in Duisburg en houdt van deze stad, en zou voor geen goud ergens anders willen leven als hier in het Ruhrgebied. Ze is vooral benieuwd naar de voorstelling:

Jenseits – Bist du schwul oder bist du Türke?
von Nurkan Erpulat und Tunça y Kulaoglu
Regie: Nurkan Erpulat, Hebbel am Ufer, Berlin
4, 5, 7. en 8. Mai 2009, 20.00 Uhr,
Theater Duisburg, Foyer III, Neckarstrase 1, 47051 Duisburg. 10,00 Euro
Foto: David Baltzer/bildbuehne.de

Regisseur Nurkun Erpulat heeft voor deze voorstelling homoseksuele mannen van Turkse afkomst in Berlijn geïnterviewd. Ze formuleerde een bizar, maar helaas relevant uitgangspunt: de mannen moesten eerst beslissen hoe ze zichzelf zien: als homo of als Turk. Diana: "Het thema is ontzettend boeiend, filosofisch en herkenbaar: Turken en homoseksuelen hebben elk te maken met negatieve vooroordelen, als je beide bent, lijken de vooroordelen naar de andere kant (Jenseits) over te gaan in positieve discriminatie. Als homoseksuele man krijg je sneller werk, dan als Turkse man. Als homoseksuele Turkse man, krijg je helemaal snel werk en erkenning. Zo ervaar ik dat ook in de theatersector, homoseksueel zijn heeft beslist voordelen. Als je dan ook nog uit een land komt dat het stigma heeft homofobisch te zijn, kom je in het theater in een zeer warm nest, onder het motto: 'wij redden je wel'. Ik ben benieuwd of die zelfkritiek ook te zien is in deze voorstelling!"
Lees verder >>>

De terugkeer naar Olbyses
Theater Rast
Interview met Şaban Ol

Heimwee naar Ithaka

Interview door Janneke Robers

‘De Odyssee’ van Homerus is een verhaal vol liefdesverdriet en heimwee. Şaban Ol, artistiek leider bij Theater RAST, haalt er inspiratie uit voor zijn nieuwe productie ‘De terugkeer naar Olbyses’. Gisteravond ging in theater Podium Mozaïek in Amsterdam zijn poëtische reis naar het eiland Ithaka in première. TheaterCentraal sprak met hem over het verlangen van terugkeren.

Ithaka is het thuiseiland van Koning Odysseus. Na de tienjarige Trojaanse oorlog – waar hij de list met het houten paard verzon - zwerft Homerus’ Griekse held nog een decennium lang rond, voordat hij eindelijk bij zijn vrouw Penelope terugkeert. Sindsdien staat Ithaka symbool voor het verlangen naar waar je vandaan komt, maar waar je nooit naar terugkeert.
Ol: „Ik heb meerdere Ithaka’s achter de rug. Ik ben geboren in een klein dorpje in Turkije. Toen ik negen was, vertrokken we naar de grote stad. Op 16-jarige leeftijd kwam ik in Alkmaar terecht en later verhuisde ik naar Amsterdam. Nu, als ik hier ben, denk ik aan Alkmaar. Als ik in daar ben, denk ik weer aan een andere plek. Uiteindelijk heb ik een voorstelling gemaakt over de thematiek van terugkeer en de heimwee die daar bij hoort.”
Ols ironische muziektheaterproductie is een knipoog naar de oude mythologie. De goden en monsters die Odysseus op zijn reis tegenkwam, komen er niet in voor. Niet alleen omdat deze lastig te verbeelden zijn op toneel, maar ook omdat Ol juist een hedendaagse versie wilde maken.
Homerus dient enkel ter inspiratie. Net als de roman ‘Onwetendheid’ van Milan Kundera, werk van de dichter K.P. Kaváfis.„Kaváfis schreef in een gedicht ooit zoiets als ‘Wees blij dat Ithaka er is. Je zal misschien nooit terugkeren, maar het geeft je een mooie reis waarin je nieuwe landen ziet en nieuwe mensen ontmoet.’”
Lees verder >>>

Everybody Happy
Kassys

Everybody Happy: gluurtoneel over geluk

Voorbeschouwing door Reineke de Vries

Kassys wil theater maken dat jeukt. Met voorstellingen over opvoeden, reality tv en verdriet maakt het collectief zijn publiek pijnlijk bewust van alledaags gedrag. Op donderdag 5 maart gaat in Amsterdam ‘Everybody Happy’ in première. Met deze nieuwe voorstelling over geluk is Kassys volgens eigen zeggen iets aardiger voor het publiek. Regisseur Liesbeth Gritter: „Ik hoop dat de toeschouwers de zaal uitkomen met het idee: misschien valt het toch wel mee met ons.’’

Kassys ontstond in1999 als samenwerking tussen Gritter en dramaturge Mette van der Sijs. De twee ontmoetten elkaar bij DasArts, een postacademische opleiding aan de Amsterdamse theaterschool. Later voegden ook technicus en cameraman Klaas Paradies en zakelijk leider Mark Walraven zich bij het collectief. Inmiddels gaat de groep haar tiende jaar seizoen in.
Lees verder >>>